ANIMADVERSIO
53
TAVLADANVS.
Ego
nunc
quid
de
hoc
loco
sentiam,
imò
quid
ipse
uoluerit
Geber,
&
quid
fi¬
delissimi
eius
interpretes,
Petrus
Bonus
Ferrariensis,
&
Arnoldus
Villanouanus
de
hac
re
senserint,
explicabo.
Geber
Arabum
philosophorum
facilem
princeps,
cum
tractandam
&
descri¬
bendam
sibi
proposuisset
metallorum
naturam,
ut
faciliorem
uiam
lectoribus
ad
àd
faceret,
indicandum
sibi
prius
esse
duxit,
quae
&
quot
essent,
iuxta
ueterum
opi¬
nionem,
propinqua
metallorum
principia.
Quae
cum
superius
docuisset
esse
tria
scilicet,
arsenicum,
sulfur,
&
argentum
uiuum,
&
expressisset
duobus
capitibus
proxime
antecedentibus,
quae
nam
esset
sulfuris
&
quae
arsenici
natura,
conse¬
quens
erat,
priusquàm
metalla
attingeret,
(quę
sunt
tanquam
soboles
horum
prin¬
cipiorum)
ut
caput
unum
naturę
tertij
principij,
hoc
est,
argenti
uiui
exprimen¬
dę
dicaret.
Qua
motus
ratione
hoc
30.
cap.
mercurio
consecrauit.
In
quo
primo
docet,
quid
sit
mercurius,
his
uerbis.
GEBER.
Argentum
uiuum,
quod
etiam
Mercurius
appellatur
antiquorum
usu,
est
aqua
uiscosa,
in
uisceribus
terrę,
substantię
subtili
terrę
albę,
per
calorem
temperatis¬
simum
unita
per
minima,
tali
unione,
donec
humidum
à
sicco,
&
siccum
ab
hu¬
mido
ęqualiter
contemperetur.
Ideoque
fugit
superficiem
planam
de
facili,
propter
suę
aquę
humiditatem.
Non
autem
adhęret,
uiscosam
licet
habeat
humiditatem,
propter
siccitatem
illius,
quę
illam
contemperat,
&
adhęrere
non
permittit.
TAVLADANVS.
Quae
sibi
nihil
aliud
uolunt,
quàm
argentum
uiuum
ex
aqua
uiscosa,
&
terra
candida,
tenui,
&
sulfurea
oriundum
esse,
quae
duo,
aqua
scilicet
uiscosa
&
ter¬
ra
sulfurea,
ea
lance
à
natura
librata
fuerunt,
ut
quamuis
aquae
proprium
sit,
rem
in
eam
demersam
madefacere,
&
licet
uiscosi
conditio
sit,
tangenti
adhaerere,
neu¬
trum
tamen
aqua
uiscosa
in
argento
uiuo
existens,
queat
praestare,
ob
terram
sul¬
fuream
sibi
unitam,
quae
sua
siccitate
uiscosam,
&
humidam
illius
conditionem
ita
frangit,
&
temperat,
ut
neque
adhaerere,
neque
madefacere
ualeat.
Vnde
ueteres
philosophi
argentum
uiuum
aquam
siccam
nominauerunt.
Sed
quoniam
hęc
ex
se
clariora
sunt,
quàm
ut
egeant
interprete,
idcirco
prosequamur
reliqua,
&
qui
sit
eorum
usus,
penitissimè
exploremus.
GEBER.
Est
etiam
(ut
quidam
dicunt)
materia
metallorum
cum
sulfure.
TAVLADANVS.
Hoc
est,
sunt
ex
ueteribus
philosophis
nonnulli
(ut
dixit
cap.
25.
suae
Summae)
qui
uelint
argentum
uiuum,
&
sulfur,
esse
principia
illa,
quae
à
natura
ad
genera¬
tionem
metallorum
assumuntur.
Cui
ille
opinioni
non
suffragatur,
motus
ratio¬
nibus,
quę
abeo
26.
cap.
Summae
adferuntur.
Ideoque
addidit,
Vt
quidam
uolunt.
GEBER.
Adhaeret
quoque
tribus
mineralibus
de
facili,
uidelicet
Saturno,
Ioui,
&
Solis
Lunae
autem
magis
difficulter,
Veneri
autem
difficilius
quàm
Lunae,
Marti
uerò
nullo
modo
nisi
per
artificium.
TAVLADANVS.
Hoc
est
argentum
uiuum
libentius
&
maiori
quadam
cum
auiditate
uorat,
sor¬
bet
&
deglutit
aurum,
plumbum
&
stannum,
quam
reliqua
metalla.
post
hęc
tria
auidius
argentum
complectitur,
quàm
aes:
cum
aere
autem
facilius
init
foedus,
quàm
cum
ferro.
Ferro
enim
adeò
aegrè
commiscetur,
ut
non
nisi
inuitum,
&
arte
coactum
ac
superatum
cum
eo
coire
uelit.
Cuius
rei
nulla
alia
est
ratio,
quàm
rebus
om¬
nibus
hanc
à
natura
uim
ingenitam
esse,
ut
res
homogeneas,
&
eas,
quibus
cum
ali¬
quo
affinitatis
uinculo
coniunctę
sunt,
tacita
quadam
beneuolentia
complectan¬
e
3