575
62 TAVLADANI
longius esse distracta, quae argento uiuo minus essent conformia. Itaque cum
ex illibenti argenti uiui cum Marte coitu intelligeres, Martem à natura argen¬
ti uiui alienissimum esse, non possum non admirari Bracesche, quomodo non
intellexeris, Martem longiori interuallo à perfectione distractum esse, quàm
reliqua metalla, & per consequens, perfectionem qua adeò alienus est) prius
conferre non posse, quàm eam adeptus fuerit, & in perfectum metallum eua¬
serit. Audis praeterea Arnoldum testantem, argentum uiuum, ubi uersum fue¬
rit in metallum, id totum in se continere, quo hac in arte egemus. Ex quibus iu¬
dicare potes, quàm uerè superius à me dictum fuerit, argentum uiuum in na¬
tura sua sumptum, non esse perfectiuum, sed ut tale euadat, ad naturam metalli¬
cam prius esse promouendum, & postremò ad formam Elixiris. Cum itaque in
metallum uertendum sit, antequàm Elixir effici possit, poteras ex uerbis Ge¬
bri ratiocinari, in quod tandem metallum esset mutandum. Nam si munda illius
substantia mundum creat metallum, & haec sola Gebri testimonio est assumen¬
da, debebas cum Ademaro colligere, argentum uiuum, antequam metallis igno¬
bilitate laborantibus mederi posset, in aurum seu argentum esse uertendum, cum
haec sola sint munda, & in his solis mundissima argenti uiui substantia reperia¬
tur. At cum natura artis miserta hac in parte nobis insudauerit, poteras iudicare
Gebrum tacitè lectori indicare, mundissimam mercurij substantiam ex Luna ad
Lunam, ex Sole ad Solem esse promendam, & ex ea ignobilium metallorum in
aurum, uel argentum mutandorum, medicinam esse conficiendam. Ex hoc Ar¬
noldi testimonio satis patet, illam, quae à me superius allata fuit, interpretatio¬
nem non esse meam, sed ipsius Arnoldi, imò nec Arnoldi, sed ipsius Gebri, cum
eam ex Gebro collegerit Arnoldus. Corruit itaque prima & antesignana ratio
tua Bracesche, & ita corruit, ut reliquae fermè omnes illius ruina attonitae per se
iam corruant, & nullo impellente collabantur. Ea enim arte instructa erat haec
acies tua, ut hac prima cohorte stante, reliquae futurae essent inuictae: hac autem
expugnata, reliquae corruerent.
CAPVT III.
Sed quoniam nondum sentis, quantam cladem acceperis, ideoque uictoriam ad¬
huc promittere tibi audes, prodi, quaeso, in medium cum illa secunda authori¬
tare ex cap. 66, Summae Gebri à te desumpta, qua faciam ut intelligas, quantum
abutaris, & quàm grauiter tibi imponas. Et quia tu duas ex eo cap. authoritates
promis, ego ambas adferam, ut uno & eodem ictu utranque rescindam. Quod ut
rectius fiat, paulò altius Gebri uerba resumam, ut ex antecedentibus quid sibi
uelint consequentia, familiarius percipiatur, quod tu consultò praetermisisti
ne mens Gebri innotesceret, & interpretationi tuae fides derogaretur. Verba
igitur Gebri haec sunt:
Et ideò in hoc nobis aperta est uia inuestigationis causae hulus operis, per
quod in calcinatione mutatur Iupiter facilius in durum, quàm Saturnus, non au¬
tem in tarditatem liquefactionis uelocius, quàm Saturnus. Et illud ideo, quo¬
niam causa duriciei naturae, est sulfur, & argentum uiuum fixum. Causa uero li¬
quefactionis est duplex, argentum uiuum scilicet, & sulfur combustibile: quo¬
rum alterum, quoad fusionis perfectionem sufficit in unoquoque gradu eius
scilicet cum ignitione & sineignitioue, scilicet argentum uiuum. Quia igitur in
Ioue est multa argenti uiui quantitas non uerè fixi, remanet in illo multa lique¬
factionis uelocitas, & non remouetur ab illo faciliter. Causa uerò mollificatio¬
nis est duplex, argentum scilicet uiuum, & sulfur combustibile. Quia igitur re¬
mouetur sulfureitas comburens ex loue facilius, quàm ex Saturno, ideo ex eo
altera molliciei causa remota, necesse est illud indurari calcinatum. Saturnus ue¬
rò, quia utranque molliciei causam fortiter habet coniunctam, non facilè indu¬
ratur. Est tamen diuersitas in mollicie per argentum uiuum, & per sulfur, quia
mollicies,