ANIMADVERSIO
65
tiente,
&
explosa,
altera
admittatur,
succedat,
&
in
locum
primae
substituatur,
&
una
eneruata,
alterius
uires
intendantur,
inualescant,
&
corroborentur.
GEBER.
Est
tamen
diuersitas
in
mollitie
per
argentum
uiuum,
&
per
sulfur,
quia
mol¬
lities
per
sulfur
est
cessiua,
mollities
uero
per
argentum
uiuum
est
extensiua.
Et
hoc
necessariò
probatur
per
hoc,
quòd
uidemus
corpora
multi
argenti
uiui,
mul¬
tae
extensionis
esse,
corpora
uero
pauci,
paucae.
Et
ideo
iupiter
facilius
&
subti¬
lius
extenditur,
quàm
Saturnus,
Saturnus
facilius
quàm
Venus,
Venus
quàm
Mars,
Luna
facilius
quàm
iupiter,
Sol
uerò
quàm
Luna
subtilius.
TAVLADANVS.
Docuit
superius
Geber,
duplicem
esse
mollitiei
metallorum
causam,
scilicet
argentum
uiuum
minimè
fixum,
&
sulfur
cremabile,
atque
ab
igne
fugiens.
Nunc
docet,
quod
sit
discrimen,
inter
mollitiem
quam
efficit
sulfur
cremabile,
&
eam,
quam
parturit
argentum
uiuum
non
fixum.
Mollities
(inquit)
quam
parit
sulfur
est
cessiua,
illa
uerò
quam
efficit
argentum
uiuum
est
extenssua,
hoc
est
sulfur
per
mollitiem
quam
inducit,
facit,
ut
metallum
urgenti
malleo
cedat,
argentum
autem
uiuum
facit,
non
solùm
ut
cedat
metallum,
sed
etiam
ut
facilè
extendatur,
&
in
te¬
nues
bracteas
ictu
mallei
duci
possit.
Quòd
autem
argentum
uiuum,
&
non
sul¬
fur,
sit
causa
extensionis,
&
ductilitatis
metallorum,
hinc
constat.
Ea
metalla,
in
quibus
maior
est
argem.
uiui
copia,
facilius
&
tenuius
sub
malleo
extenduntur,
&
ea,
in
quibus
minor
est
argenti
uiui
copia,
non
aequè
facilè
aut
tenuiter
ducuntur.
Igitur
colligendum
est
necessariò,
argentum
uiuum
esse
causam
extensionis
&
ductilitatis
metallorum.
Quòd
autem
metalla
&
facilius
&
tenuius
sub
malleo
du¬
cantur,
quae
maiori
abundant
argenti
uiui
copia,
hinc
patet.
Iupiter
facilius
&
te¬
nuius
extenditur,
quàm
Saturnus,
Saturnus
facilius
quàm
Venus,
Venus
quàm
Mars,
Luna
subtilius
quàm
iupiter,
Sol
uerò
quàm
Luna
subtilius.
Atqui
Iupiter
argenti
uiui
copia
superat
Saturnum,
Saturnus
Venerem,
Venus
Martem,
Luna
louem,
&
Sol
ipsam
Lunam.
Igitur
ea
metalla
facilius
&
tenuius
sub
malleo
du¬
cuntur,
quae
maiori
abundant
argenti
uiui
compia,
&
quę
minori,
minus
sunt
ducti¬
lia.
Proinde
argentum
uiuum
est
causa
extensionis,
&
ductilitatis
metallorum.
GEBER.
Patet
igitur,
quòd
causa
indurationis
est
argentum
uiuum
fixum,
&
sulfur
fi¬
xum,
causa
uero
mollitiei
est
opposita.
TAVLADANVS.
Geber
quid
ex
superioribus
colligendum
sit,
docet,
&
ueluti
in
compendium
redigit.
Primò
igitur
colligit
duplicem
esse
causam
duritiei
metallorum,
scilicet
argentum
uiuum
fixum,
&
sulfur
eadem
conditione
praeditum.
Causa
uerò
mol¬
litiei
metallorum
(inquit)
est
opposita.
Nam
cum
mollities
sit
effectus
durities
oppositus,
horum
duorum
effectuum
oppositas
necessariò
esse
oportet
causas
effectrices.
Proinde
cum
partim
sulfur
fixum,
partim
arg.
uiuum
fixum
sit
causa
duritiei
metallorum,
&
sulfur
non
fixum
sulfuri
fixo,
&
argentum
uiuum
mini¬
mè
fixum,
argento
uiuo
fixo
opponatur,
profectò
mollities
metallorum
partim
sulfuri
non
fixo,
partim
arg.
uiuo
minimè
fixo
adscribenda
erit.
GEBER:
Causa
uerò
fusionis
est
duplex,
sulfur
non
fixum,
&
argentum
uiuum
cuiuscunque
ge¬
neris.
Sed
sulfur
non
fixum,
necessario
est
causa
fusionis
sine
ignitione.
Et
mani¬
festè
uides
huius
rei
experientiam,
per
proiectionem
arsenici
super
corpora
diffi¬
cilis
fusionis:
facit
enim
ea
facilis
fusionis,
&
sine
ignitione.
TAVLADANVS.
Id
est,
causa
efficiens
liquationem
in
metallis,
est
partim
sulfur
non
fixum,
par¬
tim
argentum
uiuum,
cuiuscunque
fuerit
conditionis,
hoc
est,
siue
sit
fixum,
siue
expers
fixionis.
Sed
argentum
uiuum
à
sulfure
non
fixo
hac
ratione
distinguitur,
quòd
sulfur
fixum
perpetuò
sit
causa
liquationis,
ignitione
carentis,
arg.
autem
uiuum
non
sem¬
f
3