68
TAVLADANI
per
consequens
maiori
praeditum
esse
argenti
uiui
copia
quàm
reliqua
metalla.
Quòd
si
ita
non
esset,
non
adeò
libenter
cum
eo
coiret.
Vndè
fit,
ut
cum
in
nullo
aliorum
sit
tanta
argenti
uiui
copia,
quanta
in
auro,
non
adeò
libenter
cum
alijs
coalescat,
imò
nullum
aliud
in
intimas
sui
partes
admittat.
Praeterea
hoc
argu¬
mento
constabit
maiorem
esse
argenti
uiui
in
auro
copiam,
quàm
in
reliquis
me¬
tallis.
Causa
extensionis
&
ductilitatis
metallorum,
teste
Gebro,
est
argentum
ui¬
uum.
Igitur
quaecunque
magis
abundant
argento
uiuo
subtilius
extendentur,
&
in
tenuiores
bracteas
ducentur:
&
quaecunque
subtilius
extendentur,
maiori
praedi¬
ta
esse
oportebit
argenti
uiui
copia.
Atqui
Gebri
testimonio,
imò
teste
ipsa
expe¬
rientia,
aureum
subtilius
extenditur,
&
in
tenuiores
bracteas
ducitur,
quàm
ali¬
quod
aliud
metallum.
igitur
maior
erit
in
eo
argenti
uiui,
quàm
in
alijs
copia.
Quòd
si
maior
argenti
uiui,
igitur
minor
sulfuris.
Praetere
à
illa
metalla,
teste
Gebro
cap.
90.
facilius
in
cemento
cremantur,
quae
maiorem
sulfuris
continent
copiam,
quae
uerò
minorem,
difficilius
cremantur.
Sed
inter
metalla
solum
aurum
ex
ce¬
mento
illaesum
redit,
&
incrematum.
igitur
in
auro
minor
erit
sulfuris
quantitas,
quàm
in
aliquo
alio
metallo.
Quòd
si
minor
sulfuris,
igitur
maior
argenti
uiui,
Majus
enim
&
minus
in
eorum
numero
sunt,
quae
cum
aliquo
conferuntur.
Ea
au¬
tem,
quae
huius
generis
sunt,
talia
dici
non
possunt
(teste
Aristotele)
nisi
colla¬
tione
ad
aliud
facta.
Itaque
cum
omne
minus
sit
aliquo
maiori,
cum
quo
confertur,
minus,
&
omne
majus
aliquo
minori
maius,
si
minor
est
sulfuris
in
auro
quanti¬
tas
profectò
aliquà
alia
re
in
auro
existente,
minor
sit
necesse
est.
At
cum
in
auro
praeter
sulfur
&
argentum
uiuum
nihil
sit,
minor
sit
oportet,
ad
quantitatem
ar¬
genti
uiui,
in
eo
existentis
comparata:
Et
per
consequens
maior
erit
in
auro
argenti
uiui
copia.
Ex
quibus
abundè
constat,
in
auro
omnium
metallorum
nobilissimo
minorem
esse
sulfuris,
maiorem
uerò
arg.
uiui
copiam,
quàm
in
alio
quopiam
me¬
tallo.
At
quoniam
superius
diximus,
in
Marte
omnium
metallorum
ignobilissi¬
mo,
maiorem
esse
sulfuris,
minorem
uerò
argenti
uiui,
quàm
in
alijs
metallis
quantitatem:
id
nunc
probandum
superest.
Quod
ut
fiat,
sic
agemus.
Ea
metal¬
la
maiori
censentur
esse
praedita
argenti
uiui
copia,
minori
uerò
sulfuris,
quibus
cum
argentum
uiuum
libentius
congreditur,
ut
patet
ex
auro,
quod
solum
in
ar¬
gento
uiuo
submergitur.
Quocirca
cum
contrariorum
contraria
sit
ratio
haben¬
da,
ea
metalla
merito
censebuntur,
maiori
sulfuris,
minori
uerò
argenti
uiui
copia
praedita,
quibus
cum
argentum
uiuum
illibentius
compulatur.
Atqui,
teste
Gebro,
imò
ipsa
experientia,
nullum
est
metallum,
cum
quo
argentum
uiuum
adeò
aegrè
&
illibenter
coeat,
atque
cum
Marte.
Proinde
necessariò
iudicandum
est,
Martem
inter
metalla
ueracissimum
esse
sulfuris,
infoecundissimum
uerò
argenti
uiui.
Proinde
cum
metallum
illud,
in
quo
maior
est
argenti
uiui,
minor
uero
sulfuris
co¬
pia,
quàm
in
aliquo
alio
metallo,
sit
omnium
metallorum
nobilissimum,
id
autem,
in
quo
opposita
est,
tam
arg.
uiui
quàm
sulfuris
portio,
sit
omnium
ignobilissimum,
id
certissimum
argumentum
est,
causam
nobilitatis
metallorum
esse
arg.
uiuum,
ignobilitatis
autem
sulfur.
Quod
cùm
multis
in
locis,
tum
81.
cap.
suae
Summę
Ge¬
ber
apertè
pronunciauit,
his
uerbis.
Probauimus
autem
iam
ex
nostris
sermoni¬
bus
sulfur
cuiuscunque
generis,
esse
corruptiuum
perfectionis,
solum
autem
argen¬
tum
uiuum
esse
perfectiuum.
Itaque
cum
argentum
uiuum
sit
causa
nobilitatis
me¬
tallorum,
sulfur
uerò
ignobilitatis,
merito
dixit
Geber,
ea
metalla
nobilia
&
per¬
fecta
aestimanda
esse,
quae
maximam
continent
argenti
uiui
copiam,
minimam
uerò
sulfuris,
qualia
sunt
aurum
&
argentum.
Et
inter
reliqua
metalla,
ea
censenda
esse
perfectioni
uiciniora,
quę
perfectorum,
&
nobilium
metallorum
naturam
&
condi¬
tionem
magis
redolent,
hoc
est,
quae
maiori
abundant
argenti
uiui,
quàm
sulfuris
co¬
pia:
ea
uerò
à
perfectione
magis
aliena
esse,
quae
minorem
argenti
uiui
quàm
sulfu¬
ris
obtinent
quantitatem.
Et
hoc
est
arcanum
illud,
quod
hic
docet.
Ex
quo
haec,
quae
proxime
sequuntur,
colligit.
GEBER