ANIMADVERSIO
69
GEBER.
Quamobrem
ex
iam
dictis
patet,
Iouem
perfecto
maximè
approximare,
cum
perfectionis
plus
participet,
Saturnum
uerò
minus,
minus
uerò
adhuc
Venerem,
minimè
uero
omnium
Martem,
eo
ex
quo
perfectio
dependet.
TAVLADANVS
Hoc
est
ex
ijs,
quae
superius
dicta
fuere
(hoc
est
ea
metalla
perfectissima,
no¬
bilissima,
&
numeris
omnibus
absoluta
esse,
quae
maxima
praedita
sunt
argenti
uiui,
minima
uerò
sulfuris
copia,
ut
sunt
aurum
&
argentum)
ex
ijs,
inquam,
patet,
inter
reliqua
metalla
ea
perfectioni
esse
uiciniora
censenda,
quae
maiori
abundant
argenti
uiui,
quàm
sulfuris
copia.
Atqui
post
aurum
&
argentum
(quae
sola
sunt
perfecta)
stannum
magis
redolet
causam
nobilitatis
metallorum,
hoc
est,
copio¬
sius
abundat
argento
uiuo,
quàm
plumbum,
&
plumbum
copiosius
quàm
aes,
&
aes
copiosius
quàm
ferrum.
Igitur
inter
metalla,
quae
ad
perfectionem
auri
&
ar¬
genti
non
peruenerunt,
stannum
propinquius
ad
perfectionem
accedit,
quàm
plum¬
bum,
&
plumbum
quàm
aes,
&
aes
propinquius
quàm
Mars,
seu
ferrum:
eo
(sub¬
audi
considerato,)
ex
quo
perfectio
metallorum
dependet,
hoc
est,
considerata
causa
nobilitatis
&
ignobilitatis
metallorum.
Causa
autem
nobilitatis
metallo¬
rum,
ut
superius
probatum
est,
argentum
uiuum
est,
&
causa
ignobilitatis
sulfur.
Igitur
metalla,
quae
argenti
uiui
naturam
magis
sapiunt,
aestimanda
sunt
nobilio¬
ra,
&
quae
sulfuris
naturam
magis
referunt,
ignobiliora
censenda
sunt.
Atqui
in¬
ter
metalla,
quibus
natura
auri
&
argenti
nobilitatem
denegauit,
Mars
magis
sa¬
pit
naturam
sulfuris,
quàm
Venus,
Venus
quàm
Saturnus,
Saturnus
uerò
quàm
iupiter:
&
iupster
magis
sapit
naturam
argenti
uiui,
quàm
Saturnus,
Saturnus
quàm
Venus,
Venus
quàm
Mars.
Proinde
inter
metalla,
à
nobilitate
auri
&
ar¬
genti
aliena,
iupiter
erit
minus
alienus,
quàm
Saturnus,
Saturnus
quàm
Venus,
&
Venus
quàm
Mars.
Itaque
habita
ratione
causae,
ex
qua
nobilitas
metallorum
pen¬
det,
&
aestimanda
est,
Mars
tuus,
Bracesche,
erit
omnium
metallorum
à
perfectione
alienissimus.
Quod
si
ita
est,
maiori
certè
cum
ratione
à
ioue,
Saturno,
imò
&
ip¬
sa
Venere
mutuanda
esset
uis
nobilitandi
ignobilia,
quàm
à
Marte.
Sed
uideo
te
stomachantem,
indignatum
&
tragoedias
agentem,
quòd
legam
(minimen
uerò
Martem,
eo
ex
quo
perfectio
dependet)
&
audio
te
contendentem,
legendum
esse
(minimè
uerò
Martem,
ex
quo
perfectio
dependet.)
Ego
uerò
cum
omnibus
ue¬
ritatis
fautoribus
assero,
illam
particulam
(eo)
in
uetustioribus
exemplaribus,
non
traductoris
Gebri,
sed
typographi
inscitia
omissam,
&
silentio
sepultam
fuis¬
se,
ideoque
à
uiris
eruditis,
hunc
errorem
animaduertentibus,
fidelissimè
nobis
re¬
stitutam.
Quae
cùm
ita
se
habeant,
demiror,
Bracesche,
quo
uultu
ausus
sis,
Ge¬
brum
hoc
in
cap.
tibi
promittere
fautorem,
ad
probandum
Martem
nobilitan¬
dorum
ignobilium
metallorum
authorem,
cum
hic
Geber
potentissima,
&
fa¬
miliari
ratiocinatione
contendat,
Martem
omnium
metallorum
ignobilissi¬
mum
esse.
Quod
si,
ut
tuuis,
res
haberet,
nullus
profectò
ratiocinationi
Gebri,
imò
nec
ipsi
ueritati
locus
relinqueretur.
Norunt
enim
omnes
sanae
mentis
homi¬
nes,
ex
solis
nobilibus
metallis,
uim
nobilitandorum
ignobilium
hauriendam
esse.
Atqui
Mars
tuus,
teste
Gebro,
à
nobilitate
metallica
longius
distat,
quàm
ali¬
quod
aliud
metallum.
Igitur
uis
ignobilium
nobilitandorum
ex
Venere
(ut
pote
nobiliori)
potius
petenda
esset,
quàm
ex
Marte,
&
ex
Saturno
potius,
quàm
ex
Venere,
&
ex
ioue
potius
quàm
ex
Saturno,
cum
inter
metalla,
à
nobi¬
litate
auri
&
argenti
aliena
nullum
sit,
quod
ęquè
ad
eorum
nobilitatem
accedat,
ac
iupiter.
Quòd
si
ex
Marte,
ut
tu
uis,
haurienda
esset
uis
nobilitandi
ignobilia
metalla,
profectò
(cum
hęc
solis
insit
nobilibus
metallis)
colligendum
esset,
Mar¬
tem
in
catalogo
nobilium
metallorum
scribendum
esse.
Quòd
si
ita
esset,
medi¬
cina
certè
non
egeret,
cuius
beneficio
ad
nobilium
metallorum
formam
pro¬
moueretur.
Bene
enim
ualentibus,
ut
tritum
testatur
adagium,
non
est
opus