70
TAVLADANI
pharmaco.
At
cum
Martem
omnium
metallorum
ignobilissimum
esse
constet
profectò
ignobilium
metallorum,
in
melius
mutandorum,
uim
ex
Marte
ne¬
quaquàm
pendere,
iudicadum
est.
Etenim
cum
alieno
egeat
auxilio,
ut
conua¬
lescat,
qui
fieri
posset,
ut
sibi
morbosus,
reliquis
salubris
esse
queat,
sibi
inops
reliqua
ditet
metalla,
sibi
infelix,
reliqua
beare
possit?
Alioqui
necessariò
colli¬
gendum
esset
à
metallo,
non
solùm
à
nobilitate
metallica
alieno,
sed
omnium
alienissimo,
uim
ignobilium,
ad
nobilitatem
prouehendorum,
mutuandam
esse.
Quod
quàm
sit
ridiculum,
&
à
ueritate
alienum
non
meum,
sed
omnium
docto¬
rum,
imo
&
in
hac
parte
philosophiae
nunquam
instructorum,
sit
iudicium,
ue¬
lim.
Omnium
enim
philosophorum
mens
est,
ut
Richardus
Anglicus,
&
Arnol¬
dus
Villanouanus
testantur,
cum
meliori
peius
&
deterius
perficere.
Quod
sto¬
lidi
(ut
ait
Richardus)
sinistrè
&
praeposterè
interpretantes,
cum
peiori
melius
perficere
moliuntur.
Praeterea,
ut
causa,
quae
nobilitat
metalla
ex
Marte
depro¬
matur,
nónne
oportet
eam
prius
Marti
inesse?
Quod
enim
in
re
non
est,
id
in
ea,
ut
ait
Geber,
non
reperitur.
Atqui
causa
nobilitatem
&
perfectionem
metal¬
lorum
efficiens,
Marti
non
inest.
Qua
igitur
arte
ex
Marte
depromi
potest?
Quòd
si
eam
Marti
inesse
audes
contendere,
prodeat
in
medium
Geber,
quem
tibi
fautorem
polliceris,
&
hanc
nostram
litem
suo
testimonio
dirimat.
Cuius
haec
sunt
uerba
libri
de
Inuestigatione
inscripti
cap.
2.
GEBER.
Cum
ergo
haec
scientia
de
imperfectis
tractet
corporibus
metallorum,
inquan¬
tum
ea
perficere
deceat,
in
primis
circa
haec,
duo
considerauimus,
imperfectio¬
nem
scilicet,
&
perfectionem.
Circa
haec
duo
nostram
fundamus
intentionem
De
rebus
autem
perficientibus
&
corrumpentibus,
secundum
quod
per
nostram
inuestigauimus
experientiam,
hunc
librum
componimus:
quia
opposita
iuxta
se
posita,
magis
elucescunt.
Res
autem
quae
perficit
in
metallis,
est
substantia
ar¬
genti
uiui,
&
sulfuris
proportionabiliter
mista,
per
longam
&
temperatam
deco¬
ctionem
in
uisceribus
terrae
mundae
inspissata
&
fixa,
cum
conseruatione
suae
hu¬
miditatis
radicalis,
non
corrumpentis
ad
substantiam
solidam,
cum
ignitione
de¬
bita
fusibilem,
&
sub
malleo
extensibilem
producta.
Per
diffinitionem
naturae
hu¬
ius
perficientis,
leuius
peruenire
possumus
ad
cognitionem
rei
corrumpentis.
Et
est
illa,
quae
à
contrario
sensu
habet
intelligi,
uidelicet
substantia
impura
argenti
uiui,
&
sulfuris,
sine
debita
proportione
commista,
uel
minus
decocta
in
uisceribus
terrae
immundae,
nec
rectè
inspissata
nec
fixa,
humiditatem
habens
combustibilem
&
corrumpentem,
&
rarę
substantiae,
&
porosae,
uel
habens
fusionem
sine
igni¬
tione
debita,
uel
nullam,
nec
patiens
malleum
sufficienter.
Primam
autem
diffini¬
tionem
inueni
intrusam
in
his
duobus
corporibus,
uidelicet
in
Sole
&
Luna,
se¬
cundum
cuius
libet
perfectionem:
Secundam
uerò
in
his
quatuor,
scilicet
in
stan¬
no,
plumbo,
cupro,
&
ferro,
secundum
cuius
libet
imperfectionem.
Nunc
saltem
apertissimo
conuictus
Gebri
testimonio,
Bracesche,
aut
Gebrum
abiures
opor¬
tet,
aut
saltem
fatearis,
ipsam
perfectionis
metallorum
effectricem
causam
in
Mar¬
te
minimè
inclusam
esse.
Quod
si
ita
est,
profectò
iam
causa
tua
cadas,
uictoriam
desperes,
palinodiam
canas,
eamque
ex
Marte
promi
non
posse,
in
posterum
fatea¬
ris
necesse
est.
Quod
enim
in
re
aliqua
non
est,
id
in
ea,
teste
Gebro,
inueniri
non
potest:
&
mutuari
ab
aliquo,
id
quod
non
habet,
stolidum
est,
&
à
ratione
penitus
alienum.
Hoc
igitur
erat
arcanum,
Bracesche,
ex
hoc
66.
cap.
Gebri
eliciendum
scilicet
aurum
&
argentum,
ob
multam
argenti
uiui
copiam,
paucissimam
uerò
sulfuris,
metalla
esse
perfecta,
&
per
consequens
uim
ignobilium
metallorum
ad
perfectionem
promouendorum
ex
his
duobus
tantummodo
eliciendam
esse:
non
autem
ex
imperfectis,
cum
eis
à
natura
denegata
fuerit.
Quòd
si
ex
imperfectis
erui
posset,
profectò
exijs,
quae
ad
perfectionem
propinquius
accedunt,
eruenda
esset.
Atqui
Iupiter,
teste
Gebro,
propinquius
ad
perfectionem
accedit,
quam
Saturnus,