80
TAVLADANI
nisi
ad
tenuiorem
naturam
reuocetur,
&
compedibus
illis
terreis
soluatur,
idcirco
philosophi
aurum
attenuandum,
&
in
liquorem
ducendum,
&
liquorem
eius
per
distillationem
à
parte
terrea
densiori,
separandum
esse
iudicauerunt,
ut
huius
liquo¬
ris
(quem
animae
carcere
corporis
solutae
comparauerunt)
sua
tenuitate
quaslibet
corporis
humani
partes
subire
ualentis,
frequenti
usu,
humores
distemperatos
ęquan¬
do,
morbos
profligarent,
&
aequatos
in
eo
temperamento
fouerent
&
conseruarent.
Itaque
cum
aurum
sua
temperie
omnes
humores
inaequatos,
aequare
&
temperare
possit,
&
tristitia
nihil
aliud
sit,
quàm
immoderatae
&
redundantis
atrae
bilis
effe¬
ctus,
non
mirum,
si
aurum
inaequatam
bilem
atram
domando,
&
ad
aequalitatem
reducendo
eius
delet
effectum,
id
est,
tristitiam.
Et
quoniam
explosa
tristitia,
gaudium
succedit,
non
abs
re
philosophi
dixerunt,
aurum
animo
gaudium
&
hilaritatem
adferre:
nec
ineptè
aurum
Soli
comparauerunt,
&
illud
Solis
filium
esse
uoluerunt.
Nam
quemadmodum
um¬
braterrae
interdum
Lunae
splendorem
&
lucem
sua
obscuritate
nobis
subtrahit,
&
quen¬
admodum
nubes
ex
uapore
terreo
ortae
iucundissimum
Solis,
suo
aspectu
omnia
ex¬
hilarantis,
aspectum
nobis
subducunt,
&
aërem
tenebrosum
reddunt,
ita
bilis
atrę
(quę
in
elementis
terrae
respondet)
redundantis
hęc
est
natura
&
conditio,
ut
sua
umbra
se¬
renitatem
spiritus
nostri
obscuret,
&
uapore
suo
nubes
generet,
quae
sua
caligine
aërem
corporis
nostri,
id
est
sanguinem,
atrum,
piceum
&
fuliginosum
reddant,
&
ita
no¬
bis
omnem
lętitiam
&
gaudium
subripiant,
&
subducant.
Et
quemadmodum
Sol,
cum
radios
suos
exerit,
aduentu
suo
splendidissimo
aërem,
umbra
terrae
obtenebratum,
se¬
renat,
&
exhilarat,
ita
hic
liquor
aureus
suo
aduentu,
&
sua
actione
aërem
nostri
corporis,
id
est
sanguinem,
&
sanguine
tenuiorem
spiritum,
umbra
&
caligine
uapo¬
gis
melancholici
obnubilatum
serenat,
&
nubes
has
atras
dissipando,
hilaritatem,
lae¬
titiam
&
iocunditatem
inducit.
Et
quoniam
nihil
est,
quòd
adeo
caniciem
&
rugosam
senij
deformitatem
acceleret,
atque
melancholia,
quę
spiritus
exhaurit,
calorem
natiuum
sua
frigiditate
extinguit,
&
humoris
uitalis
aerarium
absumit,
profectò
id
quod
melancholiam
ualenter
&
citra
naturę
lęsionem
subducit
(quale
est
aurum)
non
imme¬
ritò
dicitur,
canitiem
&
senium
remorari:
&
cum
nulla
res
floridum,
iuuenilem
&
ui¬
uidum
coloremmagis
foueat,
quàm
moderatum
gaudium,
profectò
id
quod
tristitiam
pellit,
&
gaudium
inducit
(quale
est
aurum)
meritò
dicetur,
hominem
in
uiuido,
iuue¬
nili,
&
florido
statu
fouere
&
conseruare.
Non
me
latet,
raras,
singulares,
&
uerè
aureas
huius
liquoris
aurei
proprietates
medicas,
apud
nonnullos
nostrae
aetatis
medicos
minus
authoritatis
habere,
quàm
figmenta
poetica,
aut
aniles
fabulas
imò
&
minus
quàm
somnia.
At
cum
eas
nunquam
experti
sint,
demirer
ego
huius
modi
hominum
audaciam
&
tyrannidem,
qui
quas
libet
res
sibi
ignotas
damnare
non
eru¬
bescant,
ac
si
nihil
in
rerum
natura
sit,
quod
eos
lateat,
ac
si
nihil
sciri
possit,
pręter
ea
quae
ipsi
norunt.
At
dicent,
Galenum
de
hac
re
nihil
penitus
scripsisse.
Ego
uerò
res¬
pondeo,
non
esse
mirum,
si
id
nunquam
Gale
nouerit,
nec
inde
effici,
ut
non
sit
uerum.
Licet
enim
profundissimus
naturae
scrutator
fuerit
Gale.
homo
tamen
fuit:
proin¬
de
multa
ignorare
potuit,
imò
&
reuera
multa
in
ea
arte
quam
professus
est,
ignora¬
uit,
quae
à
posteris
inuenta
nobis
tradita
fuerunt.
Quòd
si
Galen.
Hippocrates,
aut
Dioscorides,
naturam
auri
tanquam
insalubrem
&
suspectam
damnassent,
ferendi
&
au¬
diendi
essent
isti:
sed
cum
ex
Gale.
didicerint,
nihil
esse
citra
rationem
audendum,
nihil
etiam
citra
demonstrationem
tyrannico
more
dannandum,
profectò
modestiores
&
ae¬
quiores
in
censendis
aliorum
scriptis
esse
deberent.
Sed
hoc
unum
eos
decipit,
scili¬
cet,
quia
adeò
religiosi
sunt
Galeni,
ut
si
quid
sit
à
Gale.
non
dictum,
id
admittere
nefas,
&
piaculum
esse
arbitrentur.
Non
damno,
quòd
Galeni
hominis
certè
diuini
religiosi
sint
discipuli,
sed
hoc
dico,
nimiam
religionem
abire
in
superstitionem,
imò
&
in
idololatriam.
Idcirco
non
est,
quod
adeò
strictè
iurent
in
doctrinam
Galeni,
ut
il¬
lius
solius
adorent,
uenerentur,
&
suspiciant
oracula.
Quòd
si
hanc
superstitionem
mordicus
retinuerint,
non
minus
idololatrię
dannandi
erunt,
quàm
hi,
qui
nullam
uocem
pro
Latina
agnoscunt,
quae
apud
Ciceronem
non
legatur.
Laudo
quidem
eos,
ubi
uoces
Ciceroni
ingratas
explodunt,
&
dictiones
exoticas,
monstrosas
ac
barbariem
redo¬
lentes