82
TAVLADANI
pia,
in
Marte
uerò
minima,
idcirco
Saturnus
facilius
quàm
Mars
citrinum
&
au¬
reum
colorem
obtinere
&
assequi
poterit.
&
sic
habita
huius
potentiae
ratione
Mars
longè
minus
uicinus
auro
censendus
est,
quàm
reliqua
metalla.
posteà
sequitur:
Et
hoc
est
unum
de
secretis
naturae.
Et
hoc
subaudi
aurum,
non
autem
Mars,
ut
uoluit
Braceschus,
est
unum
de
secretis
naturae
in
hac
arte.
Quod
ut
facilius
intelligi
possit,
reuocandum
est
in
memoriam,
id
quod
superius
primam
au¬
thoritatem
interpretantes
diximus,
scilicet
perfectionem
huius
artis
mundissimae
substantiae
Mercurij
ad
fixionem
deductae,
totam
acceptam
esse
ferendam.
Et
quo¬
niam
Mercurius
crudus,
necmundus,
nec
fixus
est,
idcirco
priusquàm
author
per¬
fectionis
huius
artis
esse
possit,
substantia
eius
mundanda
est,
&
per
successiuam,
sublimationem
ad
fixionem
ducenda,
ut
ex
Gebro
superius
docuimus.
At
cum
Ge¬
bri
testimonio,
Mercurius
ad
fixionem
ritè
deductus,
metallum
euadat:
unde
&
liqua¬
tionem
metallicam
pręstat:
&
ritè
purgatus,
mundissimum
&
nobile
pariat
metallum
profectò
Mercurius
purgatus,
&
ad
fixionem
ductus,
aliud
nihil
esse
posset,
quàm
aurum,
aut
argentum,
cum
praeter
haec
duo
nullum
metallum
sit
mundum.
At
cum
na¬
tura,
nostri
miserta,
hac
in
parte
nobis
insudarit,
&
purissimam
Mercurij
substantiam
fixione
praeditam
nobis
porrexerit,
candidissimam
equidem
in
Luna
ad
Lunam,
citrinam
uerò
in
Sole
ad
Solem,
idcirco
superius
notum
fecimus,
haec
duo
metalla
esse
duo
il¬
la
naturae
in
hac
arte
secreta,
id
est,
esse
duos
illos
secretos
lapides
semie
labora¬
tos,
in
quibus
natura
tanquam
in
duobus
scrinijs
arcanum
huius
artis,
tam
album,
quàm
rubeum
inclusit
&
reposuit.
Sunt
igitur
haec
duo
metalla,
duae
illae
arcanae
na¬
turae
arcae,
in
quibus
natura
formam
cum
auri,
tum
argenti
effectricem
recondidit.
Quam
ob
causam
Geber
hic
ait,
aurum
esse
alterum
arcanum
naturę
in
hac
arte.
Quod
ut
apertius
esset,
dixit
superius
in
hoc
ipso
cap.
aurum
esse
preciosissimum
metallo¬
rum,
&
tincturam
rubedinis,
quia
tingit,
ac
trantformat
(in
aurum
subaudi)
omne
aliud
metallum:
&
sequenti
cap.
ut
indicaret
Lunam
esse
alterum
naturę
in
hac
arte
arcanum,
dixit,
Lunam
esse
candoris,
subaudi
argentei,
tincturam.
Sed
quid
ego
hoc
in
loco
me
torqueo,
cum
nemo
sit,
qui
hunc
locum
ad
aurum
pertinere,
&
de
eo
solo
interpretandum
esse
non
uideat?
Nam
si
id
de
Marte
interpretandum
es¬
set,
quis
est,
qui
non
fateatur
reliquam
&
postremam
huius
cap.
partem
de
eodem
marte
interpretandam
esse?
scilicet
quod
cum
marte
misceantur
&
figantur
spiri¬
tus
maximo
ingenio,
quod
non
peruenit
ad
artificem
durae
ceruicis.
At
hanc
par¬
tem
non
marti,
sed
uni
auro
uendicandam
&
deferendam
esse,
testis
est
Arnoldus
Villanouanus,
cap.
5.
sui
Rosarij
minoris.
Quòd
si
haec
posterior
sententia
ad
aurum
pertinet,
&
anterior
ad
aurum
referatur,
necesse
est.
Hęc
igitur,
quam
attulimus,
est
germana
&
aurea
huius
loci
interpretatio,
Bracesche,
haec
est
mens
Gebri,
hoc
est
arcanum
huius
artis
hactenus
tibi
ignotum,
quod
si
ad
martem,
ut
tu
uoluisti
per¬
tineret,
poteras
tu
iudicare,
Gebrum
non
adeò
parum
cordatum
fuisse,
quin
illud
in
cap.
martis
aut
repitiuisset,
aut
saltem
dicendum
eousque
distulisset,
ne
quis
forsitam
sibi
imponeret,
&
id
non
de
marte,
sed
de
auro
in
cap.
auri
dictum
esse
suspicari
posset.
CAPVT
V.
Satis
de
quarta
diximus,
nunc
ad
quintam
gradum
faciamus.
Quinta
uerò
authori¬
tas,
abs
te
è
cap.
88.
desumpta,
hęc
est:
Scripsit
Geber
cap.
88.
suae
Summae,
post¬
quàm
egisset
demarte,
haec
uerba:
Per
hoc
igitur
artificis
dilatatur
industria,
ad
cuiusque
corporis
ueram
rectificationem.
Quam
sententiam
tu
sic
exponis,
per
hoc,
id
est
per
martem,
artificis
dilatatur
industria,
ad
cuiusque
corporis
metallici
rectifica¬
tionem.
Quae
authoritas
cum
in
tuam
rem
nil
faciat,
non
possum
ego
non
admirari,
quid
tibi
de
ea
ausus
sis
promittere,
imò
locus
hic
adeò
est
apertus,
familiaris
&
clarus
ut
nullo
egeat
interprete:
attamen
ne
tume
pusillanimitate
aliqua
id
dixisse
inter¬
preteris,
faciam
ego,
ut
omnes
breui
intelligant,
hoc
ad
martem
referendum
non
esse,
imò
nec
referri
usquam
posse.
Geber
postquàm
medicinarum,
quibus
ignobilia
metalla
in
meliorem
conditionem
mutantur,
confectionem
docuisset,
tandem
artes,
quibus
me¬
tallorum