84
TAVLADANI
ciens,
ut
aurum
&
argentum
illęsa
ex
cineritio
regrediantur,
reliqua
uerò
in
eo
pereant,
&
absumantur,
licet
alia
tardius,
alia
citius,
tandem
sic
ait:
Per
hoc
igitur
artificis
dilatatur
industria,
ad
ueràm
cuiusque
corporis
rectificationem,
si
rectè
eius,
quod
diximus,
efficaciam
nouerit.
Quod
idem
est,
ac
si
dicat:
Si
artifex,
haec,
quae
à
nobis
in
hoc
capite
tradita
fuere,
probè
intellexerit,
id
est:
si
intellexerit,
quae
sit
causa,
quare
alia
metalla
hoc
examen
sustineant,
alia
uerò
non
sustineant:
&
quę
sit
cau¬
sa,
quare
alia
citius
in
eo
pereant,
alia
uerò
non
aequè
cito
deleantur,
si
inquam,
horum
omnium
causas,
a
nobis
hîc
traditas
probe
norit,
profectò
intelliget,
quid
singulis
desit,
quid
in
unoquoque
sarciendum
sit,
&
quid
in
eis
instaurari
debeat,
ut
cineritij
examen
ualenter
sustinere
queant:
Poste
à
sequitur
in
textu
Gebri.
Si
uerò
fantasticè
super
illud
intellectum
contraxerit,
nihil
ex
eo
ueritatis
ag¬
noscet:
hoc
est,
si
id,
quod
docuimus
hoc
in
capite,
perperam
intellexerit,
&
scri¬
pta
nostra
in
alienum
sensum
detorserit,
nunquam
in
telliget,
qua
arte
ignobilia
metalla
ad
hunc
perfectionis
gradum
sint
promouenda.
Haec
est
igitur
huius
lo¬
ci
recta
&
non
obliquam,
facilis,
&
minimè
coacta
interpretatio,
Bracesche,
qui
lo¬
cus
se
ade
ò
apertè
prodit,
ut
me
etiam
tacente,
ab
omnibus
intelligi
possit.
Pro¬
inde
ad
sextam
authoritatem
excutiendam
accedamus,
quae
si
tibi
non
magis
fauerit
quàm
superiores,
parum
certè
fauebit.
At
quantum
tibi
prodesse
queat,
uideamus.
CAPVT
VI.
Sexta
igitur
authoritas,
quam
tu
adfers,
haec
est.
Geber
cap.
63.
suae
Summae.
Spostquàm
de
Marte
pluribus
egisset,
tandem
hoc
epilogo
cap.
illud
clausit.
Laudetur
igitur
benedictus,
&
gloriosus
altissimus,
qui
creauit
illud,
deditque
illi
substantiam,
&
substantiae
proprietates,
quas
non
contingit
ullam
rem
aliam
in
natura
possidere,
ut
in
illa
possit
inueniri
haec
perfectio,
per
artificium
aliquod,
quam
in
illo
inuenimus
potentia
propinqua.
Ipsum
enim
est,
quod
ignem
supe¬
rat,
&
ab
igne
non
superatur,
sed
in
eo
amicabiliter
requiescit,
eo
gaudens.
Quem
locum
(cum
Martem
ab
igne
superari,
&
aduri
animaduerteres)
ad
Mar¬
tem
referre
ausus
non
es,
sed
ad
ignobilissimum
Martis
excrementum
referen¬
dum
esse
docuisti.
At
faciam,
ut
intelligant
omnes,
hunc
locum
non
Marti,
aut
e¬
ius
uili
excremento,
sed
soli
argento
uiuo
uendicandum
esse,
&
de
hoc
solo
in¬
terpretandum.
Quod
ut
familiarissimè
intelligi
possit,
sciant
lectores
Gebro
hunc
finem
in
eo
cap.
propositum
esse,
ut
Martis
genituram
doceat.
Quod
ubi
egit:
quoniam
Mars
prae
caeteris
metallis
sulfure
fixo
abundat,
docet
quę
sit
con¬
ditio
sulfuris
fixi,
&
quae
sit
conditio
Mercurij
fixione
praediti,
&
horum
duo¬
rum
naturam
per
antithesim
comparat.
Ex
qua
collatione
tandem
colligit,
cau¬
sam
ignobilitatis
&
corruptionis
metallorum,
sulfuri
adscribendam
esse,
cau¬
sam
uerò
nobilitatis
metallorum
soli
Mercurio
acceptam
esse
ferendam,
&
so¬
lum
Mercurium
totius
nobilitatis,
&
integritatis
metallicae,
authorem
esse
cen¬
sendum.
Primò
igitur
Martem
ex
pauco
argento
uiuo,
eoque
terreo,
liuido,
&
fi¬
xo,
&
ex
multo
sulfure
terreo,
immundo
&
fixo,
oriundum
esse
scribit.
Et
quòd
magna
sit
sulfuris
fixi,
modica
uerò
Mercurij
in
Marte
copia,
hac
ratione
confir¬
mat.
Conditio
sulfuris
fixi,
est
liquationem
metallorum
impedire,
remorari,
&
prohibere.
Igitur
ea
metalla
censenda
sunt
multo
sulfure
fixo
esse
praedita,
quae
tardę,
&
difficilis
sunt
liquationis.
Atqui
Mars
omnium
metallorum
tardissimè
liquescit,
&
difficillimè
omnium
conflatur,
proinde
colligendum
est,
Martem
om¬
nium
metallorum
sulfure
fixo
refertissimum
esse.
Quòd
sulfur
fixum
liquatio¬
nem
remoretur,
&
impediat,
sic
docet.
Sulfur
nunquam
figitur,
nisi
calcinetur,
calcinatum
autem
siccissimum
euadit,
&
omni
humore
per
calcinationem
ex¬
hauritur.
Atqui
humidum
est
causa
liquationis.
Igitur
sulfur
fixum
cum
sit
ari¬
dissimum,
non
solùm
eam
praestare
non
poterit,
sed
etiam
impediet.
Nam
cum
siccum
humido
penitus
opponatur,
&
humidum
sit
causa
liquationem
metalli¬
cam
efficiens,
necesse
est,
ut
sulfur
fixum,
quod
est
siccissimum,
oppositum
pariat
effectum: