ANIMADVERSIO
89
SECVNDVS
LIBER
Cap.
I.
SVPEREST
nunc
ultima
illa
authoritas,
qua
te
ego
armaueram,
excu¬
tienda,
Bracesche,
quo
in
loco
quid
sibi
Geber
uelit,
faciam,
ut
facilè
assequaris.
Nónne
ab
ipso
philosophię
fonte
Aristotele
hausisti,
ni¬
hil
generari
aut
fieri
posse,
citra
formam
materiae
compulatam?
Scio
Aenim
te
nosse,
materiam
impotentem
esse,
ut
se
è
potentia
ducat
in
actum,
citra
formae
beneficium,
nosti
etiam
formam
non
in
se,
sed
in
sola
materia
ge¬
nerare
posse.
Proinde
cum
haec
sint
essentialia
cuiuslibet
rei
generandae
principia,
profectò
lapis
philosophicus,
nobis
naturae
sopitae
excitatoribus
generandus,
his
duobus
principijs
carere
non
poterit.
Non
posset
enimnatura
suis
principijs
destituta,
hunc
thesaurum
nobis
parturire.
Proinde
necesse
est,
à
nobis
haec
prin¬
cipia
assumi,
eaque
sunt
nobis
exterius
tantùm
agentibus,
naturae
rerum
omnium
parenti
affabrè
committenda.
Quae
nam
igitur
haec
sunt
lapidis
philosophici
prin¬
cipia?
quaenam
forma,
aut
quae
illius
est
materia?
Profectò,
Bracesche,
si
intelli¬
gere
possumus,
quid
sit
in
hac
arte
fermentum,
facilè
assequemur,
quae
sit
elixi¬
ris
generandi
forma,
&
quae
sit
eius
materia.
Nam
cum
fermenti
proprium
sit
a¬
gere,
fermentare,
ac
informare,
pastamque
sibi
assimilare,
&
hae
etiam
sint
formae
proprietates,
profectò
quod
in
hac
artè
fermenti
conditionem
sibi
uendicat,
id
elixiris
generandi
formam
esse,
necesse
est.
Cum
igitur
fermenti,
utpotè
uicem
formae
subeuntis
sit
agere,
informare,
ac
fermentare,
&
omnium,
teste
Aristotele,
agentium
naturalium
finis
sit,
assimilare
sibi
passum
in
qualitate,
aut
substantia,
hinc
necessariò
colligendum
est,
quale
fuerit
fermentum,
talem
fermentatione
euasuram
pastam,
qualis
fuerit
forma,
talem
informatione
futuram
materiam.
Itaque
si
ferrum,
ut
tu
uis,
esset
elixiris
generandi
forma,
siue
fermentum,
oporte¬
ret
reliqua
metalla
pastae
fermentandae,
seu
materiae
informandae,
rationem
subi¬
re.
Quale
igitur
erit
fermentum,
hoc
est
Mars
tuus,
talia
sunt
tandem
euasura
re¬
liqua
metalla,
scilicet
ferrea.
Forma
enim
ferri,
nihil
aliud
in
materia
metallica
generare
potest,
quàm
ferrum.
At
cum
finis
chymisticae
artis
sit
chrysopoeia,
&
argyropoeia,
id
est
ignobilium
metallorum
in
auream,
uel
argenteam
formam
reuocatio,
non
possumus
tergiuersari,
non
possumus
manus
huius
ratio
cina¬
tionis
euadere,
non
possumus,
inquam,
nos
ab
ea
explicare,
Bracesche,
quin
au¬
rum
aurei,
argentum
elixiris
argentei
generandi
formam,
&
fermentum
esse,
uel
nolentes
fateamur.
Vnde
recte
Morienus,
inquit.
Sicut
pastae
fermentum
pasta
est,
ita
auri
fermentum
aurum
est.
Quod
Geber
ipse
palàm
promulgauit
cap.
10.
libri
de
Inuestigatione
inscripti,
his
uerbis.
Aurum
hoc
modo
in
aquam
resolu¬
tum,
est
fermentum
ad
elixir
rubeum,
preciosum
&
uerum
corpus
spirituale
fa¬
ctum.
Et
cap.
II.
ubi
de
Praeparatione
Lunae
agit,
sic
inquit,
Subtiliatur
autem
argen¬
tum
&
attenuatur,
&
ad
spiritualitatem
reducitur,
per
modum
iam
dictum.
Ergo
per
omnia
fac
in
ipsius
Lunae
subtiliatione,
sicut
de
Sole
fecisti,
&
aqua
Lunę
dis¬
solutae
est
fermentum
ad
elixir
album,
spirituale
factum.
Quòd
si
aurum
elixiris
rubei
fermentum
est,
&
argentum
elixiris
albi,
oportet
horum
duorum
fermento¬
rum
pastam
fermentandam
esse
reliqua
metalla.
Si
aurum
&
argentum
formae
con¬
ditionem
sibi
uend
icant,
necesse
est,
ut
reliqua
metalla
materiae
uices
gerant.
Quam
rationem
ne
quis
contemnat,
illustrabo
ego
eam
authoritate
Lulli
apertissima:
cu¬
ius
hęc
sunt
uerba
in
tertia
Distinctione,
de
quinta
Essentia
capite
inscripto,
De
alijs
sex
principijs
figurae
S.
Item
S.
id
est
Saturnus,
T.
id
est,
Iupiter,
V.
id
est
Mars,
X.
id
est
Sol,
Y.
id
est
Luna,
Z.
id
est,
Venus:
sunt
principia
posita
in
hac
figura
S.
per
quę
habet
artista
cognitionem
huius
artis,
quod
ipsa
sunt
res,
seu
substantię,
de
quibus
oritur
illud
(forma
subaudi
&
materia)
de
quo
Q
(id
est
lapis)
componitur.
Quaedam
illorum
habent
se
materialiter,
alia
uero
formaliter.
Quae
se
habent
materialiter,
sunt
S.
id
est
Saturnus,
T.
id
est
Iupiter,
V.
id
est
Mars,
&
Z.
id
est
Venus,
quodlibet
per
se,
h
3