ANIMADVERSIO
93
tur,
&
alteratio
semper
naturam
agentis
sapit,
&
redolet.
Et
quotiescunque
id
quod
antea
patientis
uices
gerebat,
ita
disponitur,
ut
in
id
ualenter
agere
possit,
à
quo
prius
patiebatur,
necesse
est
alterationem
naturae
agentis
respondere,
&
conformem
esse.
Quocirca
si
ignobilia
metalla
ad
patiendum
disposita,
actione
auri
uel
arg.
ad
agendum
ritè
dispositi
immutantur,
necesse
est,
ab
ignobilibus
metallis,
ad
agen¬
dum
affabrè
dispositis,
metalla
nobilia
ad
patiendum
disposita
immutari.
Quòd
autem
ignobilia
metalla
non
minus
ad
agendum,
quàm
patiendum,
&
quòd
nobilia
non
mi¬
nus
ad
patiendum
quàm
agendum,
pro
arbitrio
artificis
flecti,
&
inclinari
possint,
hinc
constat.
Nam
cuicunque
rei
actio
contingit,
eidem
passio
contingere
potest,
&
è
con¬
uerso:
substantia
enim
teste
Aristotele,
susceptibilis
est
contrariorum,
&
contraria
circa
idem
subiectum
uersantur,
&
eidem
subiecto
uicissim
insunt,
à
quo
se
mutuò
ex¬
trudunt.
Quae
cum
ita
sint,
constat
ignobilia
metalla
non
minus
mutare,
quàm
mu¬
tari
posse.
Vnde
Lullus
sagacissimus,
&
profundissimus
naturae
scrutator,
non
contentus
transmutatione
metallorum
in
aurum,
coegit
naturam,
à
supremo
metallicę
nobilitatis
fastigio,
id
est
ab
auro,
pedem
referre,
&
retromeare
usque
ad
ignobilis¬
simam
&
infimam,
inter
metalla,
plumbi
naturam,
&
gloriatur
se
metamorphosim
So¬
lis
in
Saturnum,
primum
(quod
sciatur)
expertum.
At
cum
finis
omnium
chymista¬
rum
sit,
iguobilia
metalla
ad
nobilitatem
auream,
uel
argenteam
promouere,
inde
col¬
ligendum
est,
pro
fermento
Elixiris
aurei
aurum,
pro
fermento
autem
Elixiris
argentei
eligendum
esse
arg.
Quòd
si
ijs
nondum
contentus
es
rationibus,
Bracesche,
interro¬
ga
Lullum,
&
dicet
tibi
in
minori
Apertorio,
Fermentum
lapidis
albi
est
arg.
&
ru¬
bei
aurum,
sine
quibus
fermentis
non
fit
Sol,
neque
Luna.
Interroga
Auicen.
&
di¬
cet
tibi:
Sulfur
illud
perfectum,
quo
in
hac
arte
indigemus,
non
inuenitur
super
terram,
nisi
quautum
existit
in
his
duobus
perfectis
metallis,
Sole
uidelicet,
&
Luna.
Ideo,
inquit,
ista
duo
corpora
subtiliter
praeparamus,
ut
sulfur
&
argentum
uiuum
de
illa
ma¬
teria
habeamus
super
terram,
de
qua
aurum
&
argentum
sub
terra
efficiebantur.
Ipsa
nanque
ait,
sunt
corpora
lucentia,
quibus
insunt
radij,
tingentes
caetera
metalla
albedine,
&
citrinitate
uera.
Itaque
nisi
aurum
&
argentum
uiderem,
inquit
(hoc
est,
nisi
natura
artis
mi¬
serta,
nobis
aurum
&
argentum
generasset)
crederem
alchymiam
non
esse
artem,
(id
est
desperarem
de
fine
alchymię):
Nam
cum
finis
chymisticae
sit
ex
metallis
ignobilibus
aurum
uel
argentum
efficere,
&
forma
auri
effectrix
soli
auro,
argenti
uerò
soli
argento
insit:
unde
quaeso
eas
formas
ars
mutuaretur,
si
his
duobus
metallis
nobilibus
or¬
bata
esset?
Interroga
Arnoldum,
&
dicet
tibi:
Fermentum
auri,
aurum
est,
&
argenti
argentum,
&
non
sunt
alia
fermenta
super
terram.
Interroga
Platonem,
&
dicet
tibi,
Om¬
ni
argento
inest
sulfur
album,
quo
egemus:
&
omni
auro
inest
nostrum
sulfurru¬
beum.
Interroga
Pythagoram,
&
dicet
tibi,
Aurum,
aureum,
argentum
uerò,
argenteum
tribuit
colorem.
Consule
Augurellum,
&
dicet
tibi:
In
auro
sunt
semina
auri,
&
in
argento
argenti.
Consule
Richardum
Anglicum,
&
dicet
tibi:
Quae
seminauerit
ho¬
mo,
haec
&
metet.
Ergo
si
stercus
seminauerit,
inquit,
nihil
aliud
metet,
quàm
ster¬
cus.
Semina
igitur
aurum
&
argentum,
inquit,
ut
ferant
tibi
fructum
aureum
&
argen¬
teum,
quia
haec
sola
id
praestare
possunt,
&
est
illud
quod
quaerimus,
&
nulla
alia
res
mundi.
Consule
Morienum,
&
dicet
tibi:
Ne
commedas
de
filio,
cuius
mater
men¬
struum
patitur,
quia
leprosus
esses,
&
tu
&
opus
tuum:
sed
commede
de
carne
pin¬
guiori,
&
habebis
aurum
&
argentum,
quantum
uolueris.
quae
uerba
Arnoldus
in
Rosario
maiori,
sic
interpreratur:
Ne
commedas
de
filio,
cuius
mater
menstruum
patitur,
id
est,
ne
assumas
ignobilia
&
leprosa
metalla
pro
fermento,
siue
forma
Elixiris,
sed
utere
carne
mundiori,
id
est
auro,
inquit,
&
arg.
Consule
iterum
Morie¬
num,
&
dicet
tibi:
Sicut
fermentum
pastę,
pasta
est,
ita
fermentum
auri,
aurum
est.
Con¬
sule
authorem
minoris
Rosarij,
à
Petreso
unà
cum
operibus
Gebri
excusi,
dices
tibi:
Verissima
tinctura
albedinis,
est
sulfur
albissimum
ex
Luna
depromptum
&
per¬
fectissima
tinctura
rubedinis,
est
sulfur
rubicundissimum
è
Sole
extractum.
Interro¬
ga
Calid
philosophum
Ysid
filium,
&
dicet
tibi:
Aurum
non
potest
tingi,
nisi
cum
auro.