98
TAVLADANI
si
eligeremus
aurum
uel
argentum
pro
materia
lapidis,
uix
aut
difficulter
inueni¬
remus
ignem
in
eis
agentem.
Et
licet
non
ignoremus
ignem,
tamen
ad
intimam
sui
mundificationem
&
perfectionem
peruenire
non
possemus,
propter
sui
for¬
tissimam
compactionem
&
compositionem
naturalem.
Quare
excusamur
à
re¬
ceptione
primi
ad
rubeum,
&
secundi
ad
album,
cum
inueniamus
rem,
uel
cor¬
pus
aliquod,
ex
tam
mundo,
uel
mundiore
sulfure,
&
argento
uiuo,
super
quod
natura
parum,
uel
minimum
est
operata:
quod
cum
igne
nostro
artificiali,
&
ex¬
perientia
artis
nostrae
ad
congruam
sui
mundificationem,
colorationem
&
fixa¬
tionem,
cum
ingenioso
nostro
opere
super
hoc
continuato,
ualemus
peruenire.
Eligenda
est
ergo
materia,
in
qua
est
argentum
uiuum,
mundum,
purum,
clarum,
album
&
rubeum,
non
ad
complementum
perductum,
sed
commistum
aequaliter,
&
proportionabiliter
per
modum
debitum
cum
sulfure
tali,
&
in
massam
solidam
congelata,
ut
cum
ingenio
&
prudentia
nostra,
igneque
nostro
artificiali
ad
mun¬
diciem
sui
intimam,
&
ad
ipsorum
puritatem
peruenire
possimus,
&
talem
effi¬
cere,
quòd
ipsa
post
operis
complementum
sit
millies
millesies
fortior
&
perfe¬
ctior,
quam
ipsa
corpora
simplicia,
caliditate
naturali
decocta.
Hactenus
Bacho.
Taec
uerba
ex
tractatu
quodam
Auicennae
deprompta
fuere,
sed
ab
eo
qui
de¬
prompsit,
germanus
Auicennae
sensus,
omnino
inuersus,
&
deprauatus
fuit.
Ait
enim
Auicenna,
Aurum
&
argentum
metalla
esse
perfecta,
quae
si
sola
liquatio¬
nis
commistione
perficerent
imperfecta
metalla,
aurum
esset
reuera
&
actu
Elixir
ad
rubeum,
&
argentum
ad
album,
quod
non
sunt,
inquit,
cum
ignobilia
sibi
per
liquationem
commista
non
nobilitent,
nec
esse
possunt,
nisi
artis
beneficio
de
po¬
tentia
in
actum
reuocentur.
Nam
si
ignobilia
metalla
per
liquationem
cum
au¬
ro
&
argento
misceantur,
non
idcirco
euadunt
perfecta:
quia
horum
duorum
no¬
bilium
metallorum
perfectio
simplex
est.
At
si
eorum
perfectio
simplex
inten¬
deretur,
tunc
certè
nobilitarent
ignobilia.
Proinde
cum
in
eis
solis,
inquit,
natu¬
ra
perfectionem
auspicata
sit,
&
nos
methodum
nouerimus,
qua
ad
sublimio¬
rem
perfectionis
gradum
possint
promoueri,
idcirco
haec
duo
eligimus,
tanquam
Elixiri
conficiendo
propinquiora.
Nihil
enim
est
in
tota
mineralium
natura,
in
quo
adeò
munda
sit
sulfuris
&
Mercurij
substantia,
ac
in
Sole
&
Luna.
Itaque
nul¬
la
res
est,
inquit,
cuius
beneficio
subleuemur
ab
usu
&
receptione
auri
ad
Elixir
rubeum
conficiendum,
&
argenti
ad
album.
Haec
est
Summa
uerborum
Aui¬
cennae:
hic
autem
Bacho,
aut
alius
quispiam
sub
nomine
Bachonis,
uel
inscitia
ductus,
uel
inuido
aliquo
spiritu
exagitatus,
sententiam
Auicennae
deprauauit,
&
penitus
subuertit:
Et
ita
deprauauit,
ut
qui
uerba
Auicennae,
cum
uerbis
istius
contulerit,
facilè
intelligat,
hunc
de
industria
id
egisse.
Nam
ubi
Auicenna
sic
ait:
Et
quia
aurum
est
corpus
perfectum
ex
argento
uiuo
rubeo
claroque,
&
ex
tali
sul¬
fure:
ideo
nos
eligimus
ipsum
pro
materia
lapidis
ad
rubeum,
hic
sic
inuertit:
Ideo
non
eligimus
ipsum
pro
materia
lapidis
rubei.
Ex
quo
unico
loco
quilibet
sanaementis
facilè
colligere
potest,
quàm
fuerit
sepeliendae
ueritatis
studiosus.
Qui,
ut
prauae
suae
opinioni
fidem
conciliaret,
ait
aurum
&
argentum
ita
esse
à
natura
decocta,
ut
nos
ignem
non
habeamus,
quo
in
ea
agere
possimus
propter
nimiam
sui
compactionem.
Quod
quàm
mendosum
sit,
ipsa
docet
experientia.
Philosophi
enim
nullam
aliam
actionem
auro
uel
argento
inferre
moliuntur,
nisi
ut
ea
per
solutionem
attenuent,
&
ex
corporea
illa
natura
in
conditionem
uertant
spiritualem.
Quod
fieri
posse,
non
solùm
ueteres
philosophi
testantur,
sed
etiam
quotidiana
fidem
facit
experientia.
Nam
plerique
huius
artis
scrutatores,
singulis
diebus
experiuntur,
aurum
&
argentum
in
Mercurium
reuocari,
nec
solùm
in
Mercurium,
sed
etiam
in
liquorem
tenuissimum,
&
merè
spiritualem,
qui
liquor
in
igne
temperato
retentus
chamaeleontem
agit,
innumeros
induendo
&
exuendo
co¬
lores.
Quod
cum
ita
sit,
mendosè
hic
scripsit,
nos
ignem
non
habere,
quo
aurum
&
argentum
exerceamus.
Proinde
cum
se
hac
in
parte
aperte
mentiri
sentiret,
ut
mendacium
suum