575
104 TAVLADANI
tione aurificandi, quod est falsum) sed cum à philosophis alterata, & sublimata
in confectione lapidis fuerunt, tunc longè alia sunt, quàm sint illa uulgaria, in na¬
turali statu permanentia. Proinde falluntur, qui sic ratiocinantur: Aurum & argentum
philosophorum non sunt illa uulgaria. Igitur lapis philosophorum, non fit ex auro
& arg. uulgari. Id enim ita interpretandum non est, ut ex Arnoldi & Aros testimo¬
nio perspicuum est. Imò si lapis philosophorum ex auro & argenti uulgi non fieret, sed
ex aliquo alio auro uulgo ignoto, oporteret aurum illud ab specie & forma sub¬
stantiali auri uulgaris alienum esse. Nam si esset eiusdem speciei, esset eiusdem for¬
mae substantialis (cum unius speciei sit unica differentia specifica) & per conse¬
quens esset idem cum auro uulgari. Quòd si non est idem cum auro uulgari, igi¬
tur erit alienum à forma & specie auri uulgaris. Atqui diuersarum substantialium
formarũm diuersae & dissimiles sunt informationes (quia species à specie non dif¬
fert, nisi à ratione suae formae). Igitur huius auri, quod tu ais alienum esse à forma auti
uulgaris, diuersa erit informatio, hoc est, aurum eius actione ex metallis imperfectis,
in proiectione generatum, nullam habebit conformitatem cum auro uulgari. Sin secus,
oporteret necessariò eos fateri, easdem proprietates in specie manare à diuersis for¬
mis, quod certè est impossibile. Quod si ita est, profectò homines ipsum pro auro non
agnoscent, & nullius erit apud eos pretij. Itaque si uulgns eo non utatur in pretijs rerum
pro auro simili minerali, si homines ipsum pro auro non habeant, & agnoscant, quis
erit usus eius? quae nam esset eius utilitas? Facessant igitur huiusmodi cauillationes
& auri effectricem formam ex solo auro uulgari, argenteam ex solo arg. communi, effo¬
diendam esse, indubiè credamus. Et cum solius formae essentialis auri proprium sit, aurum
efficere, (forma enim est illa, quę dat esse rei) profectò inde perspicuum est Elixir
aurificum ex auro, argentificum ex argento, conficiendum esse necessariò. Quod ut
omnes facillime intelligant, & dehinc nullus impostor eos fallere possit, ego hac
sequenti ratiocinatione id apertissimum reddam, fauente Diuina maiestate.
CAPVT VI.
Forum, quae ex elementis, perfectè mistis, generata sunt, alia animalia, alia ue¬
getabilia, alia mineralia sunt. Proinde expendamus primùm, num ex uegeta
bilibus, aut animantibus fieri possit haec gemma philosophica, ignobilia metalla
in aurum mutans, uel in argentum. Quod ut exactissime discutiamus, utendum est regula
Lydia, hoc est, principio aliquo philosophico, quo duce falli & errore non pos¬
simus. Philosophi autem inter caetera unicum nobis reliquerunt, quo duce nunquam
falli poterimus, scilicet extrema lapidis philosophici, altera ex parte esse arg. ui¬
uum & sulfur, altera ex parte esse ipsum Elixir, & horum duorum extremorum
media esse metalla. Hoc autem nobis scriptum reliquerunt, ut intelligamus;
quae nam sint propinquissima huius artis principia ad Elixiris confectionem.
Etenim quia haec est perpetua & inuiolabilis lex naturae, ut ab extremo, à quo fit
motus & progressus, nihil promoueri possit ad extremum, ad quod tendit & re¬
fertur motus, nisi per interiecta media: Hinc admonemur, nihil posse ad Elixiris
formam peruenire, etiamsi sulfuris & arg. uiui naturam conceperit, nisi interie¬
ctam inter haec duo extrema metalli formam subeat, & experiatur: ueluti binarius
numerus in quaternarium mutari non potest, nisi primò subeat ternarium. Et quem¬
admodum nihil potest Elixiris formam concipere, quin prius metallum euaserit,
& nihil potest fieri metallum, nisi primò sulfuris & arg. uiui naturam conceperit,
quae sunt metallorum generandorum principia: ita nihil potest sulfuris & arg. uiui
naturam concepisse, quin reuera sit minerale. Itaque cum uegetabilia & animalia à
mineralium catalogo sint aliena, ut Elixiris naturam obtinere queant, oportet pri¬
mò, ut mineralia euadant, & ubi mineralia euaserint, necesse est, ut sulfuris & argenti
uiui naturam induant, & in proximam atque immediatam metallorum materiam uertan¬
tur: quo ubi peruenerint oportet, ut ad metallicam formam promoueantur, & ubi me¬
talli formam obtinuerint, tunc in Elixir mutari poterunt. Ars autem hoc praestare non
potest