106
TAVLADANI
enim
&
plerique
alij,
quibus
solus
lapis
mineralis
notus
fuit,
&
familiaris,
cum
nul¬
lam
aliam
Elixiris
conficiendi
uiam
notam
haberent,
uiolentam
interpretatio¬
nem
huic
loco
attulerunt,
&
docuerunt
dici
mineralem,
quòd
re
uera
ex
minerali¬
bus
lapis
conficiatur,
animalem
uerò,
eo
quòd
animam,
id
est
tincturam
habeat,
ue¬
getabilem
autem,
quòd
more
uegerabilium
uirtus
eius
crescat,
&
propagetur.
Sed
haec
interpretatio
coacta
est,
&
uiolenta,
ut
ex
Lullo
infinitis
in
locis
patet.
Quae
autem
ratio
impulerit
olim
philosophos,
ad
spiritum
laudis
à
uegetabilibus,
&
ani¬
malibus
mutuandum:
ego
eam,
ut
à
Lullo
didici,
edocebo.
Permulti
philosopho¬
rum,
quibus
non
tanta
fuit
ignobilium
metallorum
in
aurum
&
arg.
uertendorum
cura,
quanta
incolumitatis
corporis
humani
fouendae
&
instaurandae,
cum
scirent
aurum
miris
uirtutibus
ad
conseruandam
incolumitatem,
&
adaequandos
humo¬
res,
à
natura
esse
dotatum,
&
experirentur,
aurum
cum
aqua
arg.
uiui,
&
aliorum
mineralium
liquatum,
perniciosissimam
toxici
naturam
concipere,
existimarunt
se
rem
magnam
assequuturos,
si
ex
animalibus,
aut
uegetabilibus
salubribus
aquas
educere
possent,
cum
quibus
aurum
in
liquorem
potabilem,
cum
conseruatione
naturae
suae
saluberrimae,
redigi
posset.
Quod
tandem
sunt
assequuti,
&
hoc
modo
aurum
in
liquorem
saluberrimum,
&
ad
conseruandam
humani
corporis
incolumi¬
tatem
utilissimum
redegerunt,
quem
liquorem
uulgus
chymistarum,
aurum
potabile
nuncupat.
Et
cum
aurum
hac
uia
in
liquorem
reuocassent,
periculum
fecerunt,
num
hic
liquor
aureus
ad
transmutationem
metallorum
aliquid
posset.
Et
hac
experien¬
tia
cognouerunt,
Elixir
aureum
&
argenteum
non
minus
fieri
posse
cum
spiritu
a¬
nimali,
aut
uegetabili,
quàm
cum
minerali.
Hoc
tantùm
inter
eos
spiritus
discri¬
men
esse
docuerunt,
quòd
metalla
actione
spiritus
animalis,
aut
uegetabilis
liqua¬
ta,
in
sulfur
seu
terram
foliatam
sublimari
non
possunt,
nisi
eis
addatur
arg.
uiuum
mi
nerale.
Potest
autem
ex
metallis,
etiamsi
hoc
modo
non
sublimentur,
Elixir
confici.
Nam
reductio
metallorum
in
terram
foliatam
non
est
semper
necessaria,
ut
ait
Lullus
inultimo
suo
Testamento.
Inter
Elixir
uerò
animale,
uegetabile,
&
minerale,
hoc
interest,
ut
docet
Lullus
in
Epistola
sua
accurtatoria:
quia
minerale
conficitur
cum
aqua
quadam
minerali,
quae
adeò
perniciosa
est,
ut
interius
sumpta,
omnia
uisce¬
ra
corrodat
&
praesentaneam
morte
adferat.
Vnde
fit
ut
aurum
alchymicum,
quod
fit
ex
corrosiuis,
hoc
est,
quod
fit
per
proiectionem
lapidis
mineralis,
sit
corpori
humano
perniciosissimum.
Quò
fit,
ut
loannes
de
Rupescissa,
in
confectione
auri
potabilis
moneat,
eligendum
esse
aurum
Dei,
ut
ille
uocat,
id
est,
aurum
à
natura
in
mi¬
neris
genitum.
In
animali
autem,
inquit,
interdum
est
summa
medicina
corporibus
hu¬
manis,
ut
si
spiritùs
ex
sanguine
humano
extrahatur
aut
ex
melle.
In
uegetabili
autem
lapide,
ipse
spiritus
quintae
Essentiae,
est
restitutio
iuuentutis,
&
conseruatio
cor¬
poris
humani,
ab
omni
accidentali
corruptione,
&
aurum
per
proiectionem
lapidis
uegetabilis:
conflatum,
inquit,
uirtute
bonitatis
uincit,
&
superat
ipsum
aurum
natu¬
rale,
propter
quintam
Essentiam
uegetabilem,
de
qua
lapis
impraegnatur,
quae
in
mun¬
do
infinita
mirabilia
facit.
Haec
aqua
uegetabilis,
est
diuinum
&
caeleste
illud
men¬
struum,
quod
ubique
Lullus
praedicat,
&
cum
quo
aurum
&
argentum
liquantur,
sub
conseruatione
naturae
suae
saluberrimae,
quam
spoliantur,
quotiescunqu;
cum
spiri¬
tibus
mineralium
colliquantur.
Vnde
&
Lullus,
hanc
aquam
uegetabilem
intelligit,
ubicunque
ait,
aurum
&
argentum
liquanda
esse
cum
rebus
sui
generis:
Licet
enim
haec
aqua
aliena
sit
à
genere
auri,
si
naturam
metallicam
spectes,
in
hoc
tamen
cum
auro
symbolum
habet,
&
affinitatem,
quod
non
minus
quàm
aurum
corpori
humano
sit
salu¬
bris.
Nec
est
quòd
quisquam
eam
uegetabilem
dici
cauilletur,
eo
solo
nomine
quòd
metalla
eius
actione
quodammodo
uegetentur:
sed
etiam,
ut
ait
Lullus
in
libello
Lucis
Mercuriorum,
quia
ex
uegerabilibus
depromitur.
Spiritus
enim
lapidis,
teste
Lullo
ex
qualibet
re
elementari,
siue
animali,
seu
uegetabili,
seu
minerali
elici
potest.
Non
me
latet
Aurelium
Augurellum
in
primo
&
secundo
libro
suę
Chrysopoeię,
huic
opinioni
fidem
detrahere.
Scio
etiam
lanum
Lacinium
Calabrum,
ab
hac
in¬
terpretatione