575
ANIMADVERSIO 109
magis videtur esse tale, non est tale, profectò neque id, quod minus. Vnde ne¬
cessariò constat, haec minora mineralia, quae metallis minus sunt affinia, perue¬
nire non posse ad formam Elixiris, antequàm euadant metalla. Quod ars praesta¬
re non potest, teste Richardo Anglico, cap. 10. sui Correctorij, cuius haec sunt
verba. Sed quia in precedenti cap. determinatum est, minora mineralia artifi¬
cialiter non posse fieri metalla: Ideo propter maiorem veritatem, restat hoc for¬
tius probandum. primò sic. Quia minora mineralia de prima metallorum materia,
quae est mercurius, non sunt generata. Cùm autem generatio eorum cum ge¬
neratione mercurij primò differat in forma, & materia & compositione: ideo
etiam metalla fieri non possunt: quia vnius speciei vna est materia prima, & sper¬
ma, ex quo genaratur. Prima pars antecedentis, quae est minora mineralia ex
mercurio non esse generata, patet per Aristoteles & Auicenna. Si autem deberent fieri me¬
talla, oporteret quod primò transirent in primam metallorum materiam. Sed quia
artificialiter id fieri non potest, ideo metalla minus effici poterunt. Et sic secunda
pars antecedentis sufficienter patet, vt declaratum est in praecedenti cap. Se¬
cundò ad idem sic. Quia minora mineralia principium artis artificialiter fieri
non possunt, quod est mercurius, ideo etiam medium et finem non pertingunt
quae sunt metallum, & tinctura. Consequentia tenet: quia nutrimentum in ho¬
mine per generationem non potest fieri homo, nisi prius conuertatur in sperma,
Proinde cùm neque ex animalibus, nequ; ex vegetabilibus, neque ex lapideis
aut etiam medijs mineralibus Elixir confici possit, nisi prius ducantur in formam
metallicam, superest, vt sola metalla sit propinquissima artis principia, & arti
à metallis sit auspicandum. Sed cum sex sint metalla, restat adhuc cognoscen¬
dum; num ex omnibus, aut ex aliquibus tantùm, & ex quibus tandem, sit forman¬
dum Elixir aureum & argenteum. Quod vt exactissimè discutiatur, assumendum
est nobis illud Arnoldi cap. 8. sui Rosarij minoris, scriptum, scilicet Elixir mu¬
tans ignobilia metalla in aurum & argento multo magis digestum & mundum esse opor¬
tere, quam sint aurum & argentum. Quod si ita est, certe necessariò colligendum est, nul¬
lum metallum posse transire in Elixir, quin prius fuerit aequè digestum, deco¬
ctum & mundum, ac aurum & arg. Sed nullum reliquorum metallorum tale est:
nullum itaque metallum Elixiri aequè vicinum est, ac aurum & argentum. Quod
autem nullum reliquorum sit aeque digestum & mundum, id ex Gebero superius
notissimum fecimus. Quòd si quis his non est contentus, sciat completam deco¬
ctionem, digestionem, & munditiem esse causam effectricem nobilitatis me¬
tallorum. Puritas enim mercurij & sulfuris & fixio eorundem, quae fit per na¬
turam digestionem, est causa perfectionis auri & argenti. Quocirca si aliquod re¬
liquorum metallorum aeque mundum & decoctum esset, ac aurum & arg. esset
per consequens aequè perfectum metallum. quod si aequè perfectum metallum,
oporteret igitur vt actu & reuera esset aurum aut arg. alioqui eorum perfectionem
aequare non posset. Cùm igitur nullum reliquorum sit aeque digestum & mun¬
dum, restat vt aurum & arg. sint Elixiri viciniora, quàm reliqua metalla. Et cùm
transitus fieri non possit ab extremo ad extremum nisi per interiectum medium
& nullum metallum possit transire in Elixir, nisi prius sit aequè mundum & di¬
gestum ac aurum & arg. hinc certè manifeste constat nullum reliquorum qua¬
tuor metallorum, Elixiris formam attingere posse, nisi prius versum fuerit in au¬
rum vel argentum. Meritò igitur Plato sic ait, Licet alijs metallis vti possis, ta¬
men eius non indiges, cùm ex eis habere non possis substantiam illam mercu¬
rij & sulfuris temperatam & mundam. Quòd si eis vti volueris, necessarium est,
vt primò conuertas ea in similitudinem duorum corporum perfectorum, quod
nunquam fiet, donec Sol & Luna in vno corpore iuncta proijciantur super ipsa,
k