110
TAVLADANI.
Vide
quomodo
ipso
Platonis
testimonio
ex
nullo
metallo
ignobili
formati
possit
Elixir,
quin
prius
illud
metallum,
beneficio
Elixiris
ex
corporibus
per¬
fectis
confecti
in
aurum
mutetur
vel
argentum.
Nec
citra
rationem
id
dixit
Plato.
Nam
si
forma
Elixiris
aurei
vel
argentei
(quae
est
illa,
cuius
beneficio
Elixir
auream
vel
argenteam
confert
naturam)
ex
Saturno,
loue,
Venere,
aut
Marte
elici
posset,
ne¬
cessariò
oporteret
eam
formam
eis
inesse,
alioqui
dicendum
esset,
rem
aliquam
ibi
reperiri,
&
per
consequens
ibi
esse,
vbi
non
est.
Quòd
autem
forma
auri
vel
argentum
effectrix,
nulli
horum
quatuor
metallorum
insit,
hinc
patet.
Cuicunque
meta
forma
auri
vel
arg.
effectrix
inest,
id
aurum
vel
argentum
actu
esse
necesse
est:
nam
quic¬
quid
praeditum
est
forma
hominis,
homo
est,
bruti
brutum,
plantae
planta,
la¬
pidis
lapis,
&
sic
in
reliquis.
Forma
enim
est,
quae
dat
esse
rei,
id
quod
res
est,
&
quae
illi
nomen
adfert,
&
qua
absente
res
illa
desinit
esse,
quod
prius
erat.
Sed
neque
plumbum,
neque
stannum,
neque
aes,
neque
ferrum
actu
est
aurum
aut
arg.
cum
non
habeat
passiones
&
proprietates
auri
vel
argentum.
Igitur
nullum
horum
quatuor
metallorum
est
praeditum
forma
auri
vel
argenti.
Atqui
solius
formae
auri
proprium
est,
in
materia
auri
(quae
omnibus
metallis
communis
est)
aurum
generare,
&
so¬
lius
formae
argentum
argentum
efficere:
proinde
cùm
hae
formae
soli
auro
&
argentum
in¬
sint,
manifestum
est,
nullam
aliam
rem
sub
caelo
esse,
quae
hanc
proprietatem
sibi
vendicare
queat,
donec
summus
ille
formarum
parens
&
genitor,
ordinem,
quem
semel
naturae
inuiolabili
religione
obseruandum
praecepit,
sua
potestate
immensa
reuocarit,
immutarit,
&
penitus
inuerterit:
quod
nullo
modo
speran¬
dum
est,
cum
summa
illa
sapientia
in
suis
legibus
semel
latis
perpetuo
sibi
con¬
stet,
&
sui
sit
semper
similis.
Rectè
itaque
Lullus,
cùm
sic
ait,
Vbi
natura
desinit
ibi
ars
incipit:
desinit
autem
in
metallis
perfectis,
inquit,
&
maxime
in
Sole,
quia
perfectus
est,
&
à
natura
non
potest
recipere
altiorem
gradum.
Igitur
ars
à
Sole
&
Luna
tanquam
à
medio,
per
viam
corruptionis
exordietur.
Natura,
inquit,
non
potuit
per
se
hunc
lapidem
facere,
sed
miserta
est
arti,
cùm
talia
reliquerit
mun¬
da,
vt
ars
ea
subtiliet,
&
adaptet,
pro
forma
metallorum
imperfectorum
transmu¬
tandorum,
&
ipsius
mercurij
vulgi.
Ex
his
itaque
satis
constat
formam
Elixiris,
in
aurum
metalla
ignobilia
vertentis
ab
auro,
in
argentum
verò
à
solo
argentum
mu¬
tuandam
esse,
nullamque
rem
sub
caelo
existere,
seu
animalem,
seu
vegetabilem,
seu
mineralem,
ex
qua
forma
auri
vel
argenti
effectrix
elici
possit,
nisi
prius
in
aurum
vel
argentum
ea
res
versa
fuerit.
Sed
quorsum
tot
rationes
huc
adferuntur,
cùm
haec
adeo
clara
sint
&
manifesta,
vt
qui
negare
haec
ausit,
meritò
caecutire,
in
meridie
pal¬
pare,
nec
minus
sensu
egere
censendus
sit,
quàm
Philosophus
ille,
qui
niuem
negabat
esse
candidam?
Caput
ultimum.
Redeo
igitur
ad
te
Bracesche
doctissime,
&
quanta
cum
humanitate
possi
oro
te,
&
obtestor,
vt
opinionem
illam
ferream
deponas,
abiures,
&
respuas,
eamque
cum
aurea
&
argentea
veritate
commutes.
Nec
est,
quòd
timeas
igno¬
miniosum
tibi
futurum,
si
pedem
à
pristina
opinione
retuleris.
Ignominiae
equi¬
dem
&
opprobrio
tibi
vertendum
esset
sempiterno,
si
veritate
cognita
non
resi¬
pisceres.
Non
est
probrosum
Bracesche
interdum
cespitare,
pręsertim
in
lubri¬
cis
&
arduis
rebus.
Proprium
enim
hominis
est
labi,
errare,
imò
&
in
rebus
facil¬
limis,
teste
Aristoteles
saepe
hallucinari
&
caecutire.
Quod
si
Philosophi
omnes
hoc
proprium
hominis
esse
fassi
sunt,
nec
se
à
communi
lege
immunes
esse
docuerunt
agnosce
quaeso
&
tu,
humani
abs
te
alienum
nihil
esse.
Vtinam
quotquot
sumus
in
terris
homines,
sapientem
illum
Socrate
nobis
proponeremus
imitandum,
qui
hoc
solo
nomine
fapientissimi
nomen
assecutus
est,
quòd
se
hoc
vnum
scire
ingenue
praedicaret,
quod
nihil
sciret.
O
quàm
felicissime
haberent
res
humanae,
si
Py¬
thago¬