575
120 LIB. I. SVMMAE
De impedimentis huius operis, ex parte corporis artificis. Cap. IIII.
Iam tibi generaliter determinauimus huius operis impedimenta. Nunc ve¬
specialiori sermone te alloquemur in hoc capitulo, & magis apertè nar¬
rabimus tibi omnia illa impedimenta plenissimè, seriatim. Dicimus igitur:
quòd si quis non habuerit sua completa organa, non poterit ad huius ope¬
ris complementum peruenire per se, velut si caecus fuerit, vel extremis trunca¬
tus, quoniam non iuuatur à membris, quibus mediantibus, ars haec perficitur,
tanquam naturae ministrantibus. Si verò fuerit artificis corpus debile & ae¬
grotum, sicut febrientium, vel leprosorum corpora, quibus membra cadunt
& in extremis vitae laborantium, & iam aetatis decrepitae senum ad artis com¬
plementum non perueniet. His igitur naturalibus corporis impotentijs impe¬
ditur artifex in intentione sua.
De impedimentis ex parte animae artificis Cap. V.
Praemisimus tibi capitulum vnum, in quo narrauimus sermone absoluto
& manifesto impedimenta, ex parte corporis artificis dependentia. Re¬
stat nobis narrare breuiter impedimenta ex parte ipsius animae, quae ma¬
ximè impediunt huius operis complementum. Dicimus igitur quòd qui non
habuerit ingenium naturale, & animam perscrutantem subtiliter principia na¬
turalia, & naturae fundamenta, & artificia, quae consequi naturam possint in
suae actionis proprietatibus, non inueniet huius preciosissimae scientiae ve¬
ram radicem. Sicut sunt multi, qui duram habent ceruicem, in omni perscruta¬
tione vacuam ingenio, qui & vix communem intelligere queunt sermonem,
& opera similiter cum difficultate discunt vulgò communia. Praeter hos
tiam multos inuenimus animam habere facile opinantem fantasiam quamli¬
bet, sed quod credunt se verum inuenisse, fantasticum est totum, & à ratione
deuium, & errore plenum, & semotum à principijs naturalibus, quoniam eo¬
rum cerebrum, multis repletum fumositatibus, non potest recipere veram re¬
rum naturalium intentionem. Sunt etiam praeter istos alij, qui mobilem habent
animam, de opinione in opiniones, & de voluntate in voluntates, sicut qui mo¬
credunt hoc, & idem volunt, sine rationis vllius fundamento. Paululum
verò post illud, & aliud credunt similiter, & aliud volunt. Et hi tam mobiles
sunt, vt vix minimum eius ad quod intendunt, possint consummare, sed dimi¬
nutum potius illud relinquunt. Sunt similiter & alij, qui non possunt videre
veritatem aliquam ex rebus naturalibus, non magis quàm bestiae, velut mente
capti, insani, & pueri. Sunt & alij qui contemnunt scientiam, & ipsam non
putant esse: quos similiter haec scientia contemnit, ipsosque ab huius precio¬
sissimi operis fine repellit. Et sunt, qui serui sunt, pecuniae deseruientes, hanc
scientiam mirabilem & ipsi affrmantes, sed ipsa dispendia interponere timent.
Ideóque licet ipsam affirment, & secundum rationem ipsam inuestigent, ta¬
men ad operis experientiam non perueniunt, propter pecuniae auaritiam. Ad
hos igitur non peruenit hęc scientia nostra. Qualiter enim qui ignorans fuerit
vel scientiam inuestigare neglexerit, faciliter ad ipsam perueniret?
De impedimentis externis, huius artis opus impedientibus. Cap. VI.
Reduximus ad duo capitula, omnia impedimenta, huius artis finem re¬
tardantia, quae sunt ex principijs radicalibus, secundum naturam artifi¬
cis huius preciosissimi negotij. Expedit ergo nos tandem narrare im¬
pedimenta exterius superuenientia, & contingentibus fortunis, & casibus, qui¬
bus impeditur hoc opus gloriosissimum. Videmus ergo quosdam astutos &
ingeniosos, minimè ignorantes opera naturae, & ipsius, in quibus est possibile
sequaces