575
PERFECTIONIS GEBERI. 121
sequaces principijs & operibus, quibus est etiam inuestigatio non fantastica,
in omnibus rebus quae naturae regulantur motibus & actionibus infra lunarem
circulum. Hi tamen vltima paupertati oppressi, ex dispensationis indigentia
hoc tamen excellens magisterium coguntur postponere. Sunt & multi alij
praeter nunc dictos, curiosi, varijs huius mundi curis, & solicitudinibus de¬
tenti, se omni negocio seculari totos occupantes, à quibus haec nostra scientia
preciosa rursus refugit. Iam ergo tibi satis ex praemissis capitulis patet, quę sint
ab hac arte distrahentia impedimenta.
Epilogus huius primae partis, qualem oporteat esse artificem Cap. VII.
Concludimus igitur ex iam dictis, quòd oporteat artificem huius ope¬
ris in scientijs Philosophiae naturalis eruditum & perfectum esse, quia
quantamcunque pecuniam, & ingenium naturaliter profundum habue¬
rit, & desiderium in hoc artificio, non tamen ipsius finem acquiret: nisi ex do¬
ctrina Philosophiam naturalem adeptus fuerit, quia quòd per ingenium natu¬
rale non adipiscitur, huius defectui per doctrinam subuenitur. Oportet igitur
altissima perscrutatione & industria naturali artificem iuuari. Propter doctri¬
nam enim, quantamcunque scientiam acquisiuerit, nisi ab industria etiam iuue¬
tur naturali, ad epulas tam preciosas non inuitabitur. In puncto enim errorem
suum emendaret, per suam industriam, cui remedium ignoraret adhibere, si so¬
la doctrina fundatus foret: & errori similiter subueniret in puncto ex acqui¬
sita scientia per doctrinam naturalem, quem per solam industriam euitare non
posset: quoniam ars ab ingenio iuuatur, & ingenium ab arte similiter. Et ip¬
sum similiter necessarium est constantis voluntatis in opere fore, vt non mo¬
hoc, modò illud attentare praesumat: quia in rerum multitudine ars nostra
non consistit, nec perficitur. Est enim lapis vnus, medicina vna, in quo magi¬
sterium consistit, cui non addimus rem extraneam aliquam, nec minuimus, ni¬
si quod in pręparatione superflua remouemus. Oportet etiam ipsum sedulum
operi vsque ad consummationem ipsius insistere, vt non opus detruncatum
dimittat: quia nec scientiam, nec proficuum ex opere diminuto acquireret, sed
potius desperationem, & damnum. Expedit etiam ipsum huius artis princi¬
pia & radices principales, quae sunt de esse operis, non ignorare: quoniam qui
principium ignorat, finem non inueniet. Et nos dicemus tibi principia illa
mnia sermone completo, necnon & prudentibus sufficienter aperto & mani¬
festo, secundum huius nostrae artis exigentiam. Expedit similiter artificem tem¬
peratum & tardum ad iram esse, ne subitò propter irae impetum, iam incepta
dissipet & destruat. Similiter & pecuniam suam custodiat, nec pręsumptuosus
eam vanè distribuat, ne si fortè artem non inuenerit, relinquatur in miseria, & de¬
speratione paupertatis: vel ne fortè, cum iam ad finem huius magisterij per
suam indagationem approximauerit, consumpta sint ipsius impendia, & verum
finem miser violenter ob paupertatem relinquat. Sicut cum in principio qui
ignorant, prodigaliter suum thesaurum totum exterminant, cum autem huic af¬
fines fuerint, non habent vlterius ex quo laborent. Vnde dupliciter hi tales in
moerore sepeliuntur, & quia pecuniam suam dissipauerunt in rebus inutilibus
& quia scientiam, quam protinus indagassent, nobilissimam amittunt. Non enim
oportet tua bona consumere, quoniam vili precio (si artis principia non igno¬
raueris, & ea quae tibi tradidimus, rectè intellexeris) ad complementum magi¬
sterij peruenies. Si ergo aes tuum perdideris, non attendendo nostra monita,
quae tibi in hoc libello scripsimus aperta & manifesta, non nos iniquè corrodas
nec nobis blasphemias iniungas, sed tuae imputa ignorantiae & praesumptio¬
ni. Igitur haec scientia non bene conuenit pauperi vel indigenti, sed potius est
l