575
ROGERII BACHONIS. 205
De Qualitate uasis atque fornacis. Cap. V.
Terminum, modumque agendi iam determinauimus, nunc de vase ac for¬
nace, qualiter & ex quibus fieri debeant, audire licet. Cum natura naturali
igne in mineris metalla decoquat, decoctionem illam sine vase ad hoc apto
denegat. Et si naturam sectari proponimus in coquendo, quare vas eius esset
reijciendum? Videamus ergo primò, qualis locus sit generationis metallorum. Ma¬
nifestè percipitur in mineralium locis, quòd in fundo montis est calor, aequali¬
ter perdurans, cuius natura est semper ascendere, qui in ascendendo semper de¬
siccat vbique & coagulat aquam spissiorem, seu grossiorem in ventre, seu venis terrę
siue montis absconditam in argentum viuum: Et si illius loci pinguedo mineralis ex ter¬
ra huiusmodi calefacta fuit congregata in venis terrae, currit per montem, & est
sulfur. Et vt videre licet in venis prędictis illius loci, illud sulfur ex pinguedine
terrae, vt prętactum est, generatum, obuiat etiam arg. viuo (vt etiam scriptum
est) in venis terrae, & aquae spissitudinem mineralis procreat. Ibi per calorem
in montem aequaliter perdurantem, longo generantur tempore diuersa metal¬
la, secundum loci diuersitatem. In mineralium verò locis inuenitur caliditas sem¬
per durans. Ob haec de iure nobis notandum constat, quòd mons mineralis
externus est vbique clausus in se ipso & lapideus, quia si calor exire valeret, ne¬
quaquam metalla procrearentur. Si ergo naturam imitari intendimus, habemus
necesse tali modo furnum, adinstar montium, non magnitudine, sed caliditate
continua prouidere, ita quòd ignis impositus, cum ascendit, exitum non inueniat,
& reuerberet calor vas, materiam lapidis continens in se, firmiter clausum. Quòd
vas rotundum debet esse cum paruo collo, de vitro, vel de terra aliqua, naturam
siue compactionem vitri repraesentantem, cuius os cum tali coopertorio, & bi¬
tumine debet esse signatum vel sigillatum. Et sicut in mineris calor immediate
non tangit materiam sulfuris, & argenti viui, quia terra montis inter est vbique: sic
immediatè ignis tangere non debet vas in se materiam continens praedictorum
sed in alio vase similiter clauso, illud est ponendum, vt ita materiam superius
& inferius, & vbicunque sit, melius & aptius, calor temperatus attingat, vnde
Aristoteles dicit in Lumine luminum, quòd Mercurius in triplici vase est co¬
quendus, & quòd vas de vitro sit durissimo, vel, quod melius est, de terra na¬
turam vitri possidente.
De Coloribus accidentalibus & essentialibus in opere apparentibus. Cap. VI.
Exquisita lapidis materia, modum agendi certum cognosces, per quem
modum, per quod regimen lapis decoquendo, in coloribus diuersis sae¬
pius transmutatur. Vnde quidam ait: Quot colores, tot nomina. Secundum
diuersos colores in opere apparentes, per Philosophos eius nomina variata sunt.
Vnde in prima lapidis nostri operatione, est putrefactio appellata, & fit lapis
noster niger. Vnde quidam dixit: Cum inueneris ipsum nigrum, scias quòd in ni¬
gredine illa albedo occultata est, & tunc oportet illam extrahere à subtilissima il¬
la nigredine eius. Post verò putrefactionem rubescit, non rubedine vera, de quo
quidam ait: Saepius rubescit & saepius citrinescit, & saepius liquescit, & saepius
coagulatur, ante veram albedinem. Et seipsum etiam dissoluit, seipsum coagu¬
lat, seipsum putrefacit, seipsum colorat, seipsum mortificat, seipsum viuificat,
seipsum denigrat, seipsum dealbat, seipsum rubore decorat cum alcedine. Fit
etiam viridis, vnde alius ait: Coque cum donec natus viridis tibi appareat, &
est eius anima. Et alius. Scias quòd in viriditate anima illa dominatur. Appa¬
ret etiam ante albedinem color pauonis, vnde quidam sic ait: Scias quòd om¬
nes colores qui in mundo sunt, aut excogitari possunt, apparent ante albedi¬
nem, & deinde albedo sequitur vera, vnde quidam ait: Cum autem purus de¬
s