CHRYSOPOEIAE
LIB.
I.
273
Ac
neque
rubigo;
aut
aerugo
conficit
vlla,
Cuncta
adeo
firmis
illic
compagibus
haerent,
Sulfur
vbi
ardoris
posita
pinguedine
causam
Perdidit,
&
fluidi,
quo
no
velut
antè,
vaporet.
Ac
longo
interea
decoctum
tempore
pura
Mundicie,
&
clara
perfusum
luce
nitescit.
Atque
ita
temperiem
summam
radicitus
humor,
Et
calor
exaequant
illi,
pariterque
colorem
Perspicuumque
ferunt.
argento
nec
minus
ipsi
Viuo
etiam
terrae
partes
miscentur
in
omneis
Prorsus
aquae
partes
nullo
discrimine
iunctae.
Hinc
calor
argenti,
necnon
&
sulfuris
una
Perspicua
inter
se
denset
corpuscula
paruo
Multa
loco,
simul
vnde
color
pondusque
resultat
Et
longo
constans
illorum
tempore
nexus.
His
è
principijs
poteris
dignoscere
certo
Ordine,
quo
distent
inter
se
quaeque
metalla.
Sulfura
si
fuerint
lutulenta,
argentaque
uiua,
Principio,
inficient
pariter
quodcunque
sub
ipsis
Gignetur,
magisatque
magis,
quo
non
caloręqua
Cocoquet,
aut
iusto
quo
iam
maiorume,
minorume
Durarit
perstans
multos
coctura
per
annos.
Hinc
variae
rerum
formae,
quae
nomine
quondam,
Quod
sint
saepe
simul,
Graio
dixere
metalla.
Singula
seu
propriam
speciem
sortita
seruntur
Et
diuersa
alijs
adeo
distinctaque
perstent.
en
cunctis
vnum
natura
semen
inhaeret,
Et
genere
haec
vno
sese
specieque
tuentur,
Nec
distant
alio
nisi
quod
selicius
illud
Exijt,
hoc
miserè
secum
sordentia
traxit
Principia,
atque
eadem
constans
non
exuit
vnquam,
Vtraque
cum
menti
sedeat
sententia
summis
Patronis,
neque
adhuc
litem
dissoluere
iudex
Quiuerit
incassum
conatus,
proxima
veris
Intuitus
neque
adhuc,
tantum
hic
natura
recessit
Abdidit
&
grauium
sese
in
penetralia
rerum.
Hactenus
obiectis
tantae
rationibus
arti
Responsum,
laeto
nunc
experientia
vultu
Prodeat
erroris
expers;
&
nescia
falli.
Hac
quoque
seruitum
perhibent
venisse
Prometheo
Post
famulas,
quas
ille
polo
deduxerat
artes,
Atque
diu
illum
opera
famulantis
nauiter
vsum:
Verùm
vbi
consenuit,
tantum
prudentibus
illam
Ipse
viris
fertur
moriens
liquisse
volentem.
Hos
itaque
haec
certo
docuit
facilique
periclo
Nonnulla
inter
se
immutari
ex
arte
metalla,
Nec
tantùm
haec,
verùm
fieri
quandoque
per
artem
Verè
aurum,
argentumume
alijs
exemptile
rebus.
Est
lapis
effossus
Syriae
pictoribus,
auri
Pigmentu
vero
quod
&
ipsi
nomine
dicunt.
Frangitur
attritus
specularis
more
lapilli,
In
summa
ostentans
auri
tellure
colorem.
Hunc
tu
purgatum
doctè
prius
excoque
multo
Igne,
per
anfractus
longos,
qui
ducitur
vsque
Quo
redeat
flammis
in
se
volentibus
idem,
Igne
olim
hoc
Caij
solertia
principis
aurum
Fecerat,
Obrizon
sapiens
cui
Graecia
nomen
Praebuit
è
rerum
inserta
virtute
receptum,
Seu
multo
quoniam
purgatum
redditur
igni,
Seu
nulla
quoniam
maculatum
sorde
renidet,
Nec
pigmentum
auri
fuit
amplius
ipse,
sed
aurum,
Qui
lapis
antè
auri
tantùm
simulauerat
auram:
At
ne
fortè
nimis
videamur
prisca
referre,
Carmine
perpetuo
nobis
propiora
canamus.
Increscunt
haerentque
cadis
simul
vndique
crustę,
Alba
quibus
longo
senuerunt
tempore
vina,
Has
meo
Euganeae
gentis
Schola
tum
decus
imo
Accipit
erasas
fundo,
costisque
vetusti
Vasis,
&
includit
purgato
fictilis
ollae
In
medio,
atque
luto
testam
circumlinit
omnem,
Obturatque
illi
rimas,
atque
obstruit
ora,
Hanc
deinde
ardenti
iubet
in
fornace
diurno
Nocturnoque
calore
coqui,
qua
vitrea
feruet
Massa
datura
olim
varias
liquefacta
figuras.
Verùm
vbi
iam
satis
est
ea
visa
caloribus
vsta,
Perpetuis,
illam
demit
frangitque
repentè,
Moris
vt
est,
spectatque
simul
nu
protinus
albet,
Et
teritur
veteris
iam
fex
decocta
Lyaei.
Interea
sed
enim,
cunctis
mirabile
visu
Scintillae,
conspersa
polo
velut
aurea
signa
Innumerae
argenti
miro
in
candore
videntur.
Sed
quid
in
alterius
visis
moror?
inque
relatis,
Atque
aliena
premens
nunc
per
vestigia
tendo?
Vidi
ego
qui
tenues
argenti
ritè
tabellas
Spargeret
&
lateris
contriti
puluere,
&
vnà
Huic
virides
aëris
squamas
niueasque
perusti
Contundi
micas
salis
iniungique
iuberet,
Puluereosque
alijs
grumos
è
rebus
aceruans,
Quas
vetat
&
ratio,
necnon
ars
ipsa
referri,
Haec
ne
sordentis
vulgi
vilescat
in
vsus,
Illa
vt
non
vlli
quae
sunt
celanda
reuelet.
Mox
ita
compositis
angusta
in
pyxide
lamnis
Subijcere
inclusas
arcto
sub
fornice
flammas,
Quales
crediderim
torrere
ad
tartara
sontes,
Aut
vbi
sulfureis
diros
praemit
Aetna
sub
antris.
At
postquam
ardenti
fuerant
haec
cuncta
camino
Tosta
dies
noctesque
nouem,
tum
demere
massam
Feruentem,
deque
ignis
adhuc
feruore
rubentem
Abluere
algentis
roranti
aspergine
lymphae,
Quam
simul
in
partis
lima
diduxerat
acri
Exiguas,
phialae
secreta
in
parte
locabat
Artificis
mirè
ingenium,
nam
desuper
vndam
Fundebat,
quę
mox
argento
excerneret
aurum.
Tum
viridem
sensim
in
laticem
liquere
videri
Argenti
vis
illa
prius
compacta,
sed
imum
Vas
auri
seiuncta
grauis
ramenta
petebant,
Tantus
aquę
vigor
est,
tanta
illo
in
puluere
uirtus
Nec
fortè
apparet
alibi
concordia
rerum
Clarius,
vt
nectat
quae
vix
iungenda
uidentur,
Si
quis
particulas
commisti
pulueris
omnes
Computet,
&
varios
illarum
existimet
vsus,
Quae
tamen
hoc
vnum
concordi
ex
arte
tulerunt.
Nec
minus,
vt
rebus
proprias
discordia
vires
Auferat,
vt
molli
tenuari
dura
liquore
Viderit,
atque
breuis
consumi
protinus
horae
Momento,
&
tenues
effundi
prorsus
in
vndas.
Lympharum
verò
species
haud
trahitur
vna,
Nanque
aliae
quaecunque
hominum
tellure
metalla
Erutaque
&
durata
manu
si
tangere
crebris
Contingat
guttis,
eadem
mirabile
visu,