CHRYSOPOEIAE
LIB.
II.
275
IOANNIS
AVRELII
AVGVRELLI
CHRYSOPOEIAE
LIBER
SECVNDVS.
Hactenus
auriferam
secretae
Palla¬
dis
artem
Inuentam
humana
quondam
uir¬
tute
coegit
Credere
nunc
ratio,
nunc
experientia
suasit.
Iamque
ea
quid
possit,
quo
prudens
tendere
pargat,
Hic
canere
incipiam,
dextro
modo
numine
Phoebi
Difficiles
adeo
factu,
dictuque
per
artes
Ingrediar,
uerbis
addens
&
rebus
honorem.
Tuque
ades
ò
cultum
Musis
&
Apolline
pectus
Ante
alios
olim
cunctos
diuine
Poëta,
Quo
duce
secretum
per
iter
procedere
tantum
Ipse
queam,
ut
propius
Pimplei
culmina
cernens
Alta
iugi,
ne
quo
interea
per
deuia
ducar.
Illuc
nanque
animus
certa
spe
ductus
anhelat,
Et
fidit
gradibus
crescentis
scandere
famae,
Nulla
aeui
quam
longa
queat
delere
uetustas.
In
primis
niueo
sparsus
candore
lapillus
Quaeritur,
aut
longo
contritus
tempore
puluis
E
niueo
in
liquidum
uersus
candore
ruborem.
Illius
infecto
tenuis
pars
mista
metallo
Inserit
argenti
subito,
mirabile,
pondus
Et
speciem,
uel
si
argento
fit
proxima
uiuo:
Dedocet
hoc
fungi
liquenti
immobile
uita.
At
rubor
ipso
etiam
puluis
preciosior
auro
Quodcunque
ex
illis
primum
calefeceris
igni,
Vertet
in
immensum
pondus
tibi
protinus
auri.
Atque
ideò
artifici
majus
nihil
esse
putato,
Quam
quibus
è
primis
opus
id
componere
possit:
Noscere,
quaeue
prius
capiat
circumque
laboret.
Mox
ut
naturae
se
tum
praebere
ministrum
Sentiat,
exemptum
latebris
cum
nobile
semen
Proferet
in
lucem
solers,
iterumque
tenebris
Reddet,
&
occulta
seruatum
pyxide
claudet.
Cumque
alimenta
putri
sensim
dabit
humida
massę,
Agricola
ut
quondam
telluri
semine
iacto
Spargit
rore
leui
tantùm
sitientia
culta.
Nec
minus
interea
tepidum
cum
suggeret
ignem,
Et
genitalem
intus
uim
ui
subeunte
fouebit:
Vt
calor
interius
solet
exteriore
iuuari,
Ac
stomacho
praetenta
manus
praestare
uigorem
Vt
ualet,
utque
aegri
uires
releuare
caducas
Apposita
exterius
possunt
fomenta
medentum.
Nec
uarias
specie
res
admiscebit,
&
uni
Quodcumque
obstiterit
iunctum,
procul
inde
movebit
O
tardas
adeò
mentes,
assuetaque
falli
Artificum
uario
rerum
per
inania
ductu
Pectora,
cum
duris
quid
mollia
uina
metallis?
Apta
epulis,
atque
apta
bibi
suauissima
uina.
Quid
leuis
humano
missus
de
corpere
sanguis?
Quid
lapsi
è
rosea
flaui
ceruice
capilli?
Qua
quid?
&
lectae
summis
in
montibus
herbae
Conueniunt
imis
fosso
sub
montibus
auro?
Hic
tamen
expressam
praelis
torquentibus
uuam
Accipit,
&
phialae
postrema
in
parte
reponit:
Cuius
in
extremo
rostrum
connectitur
ore.
Hanc
super
ignitos
cineres
candente
camino:
Aut
super
undosum
laticem
feruentis
Aeni
Collocat,
at
tenuis
fertur
uapor
into,
&
hęrens
Alta
petit,
leuiusque
liquens
it
fusus
in
undas:
Ardentemque
uocant
Lympham
uitaeque
liquorem:
Vitrea
quem
raris
effundit
fistula
guttis.
Hic
ergo
ut
multis
uicibus
stillauerit,
unà
Collectus
uarios
tandem
seruatur
in
usus,
Praecipuè
uerò,
modico
lentescat
ut
igne,
Siue
fimo
incoctus
nulla
non
arte
tepenti.
Fingitur
oblongo
uitreumuas
ductile
collo:
Bina
unde,
exiles
uelut
ansae,
brachia
pendent
Concaua,
quae
uentrem
uasis
flectuntur
ad
imum.
Hic
igitur
liquor
inclusus
cum
summa
per
ora
Fertur,
continuò
binas
inclinat
in
aures,
Ingreditur,
repetitque
iterum,
quas
liquerat
imo
Fundo
feruenteis
lymphas,
iterumque
refertur
Ad
supera,
atque
leuis
nusquamue
quietus
eandem
Itque
reditque
uiam
toties,
&
mobilis
idem
Ipse
in
se
sua
per
uestigia
confluit
humor,
Donec
paulatim
niueam
densetur
in
offam.
Tenuibus
haec
tandem
lamnis
componitur
auri
Et
coquitur
lento
forsan,
longoque
calore.
Verum
hócne,
ánne
alio
quouis
ea
denique
pacto
Commiscent
(namque
hoc
haud
est
exquirere
nostrum)
Incassum
cuncta
exercent,
frustraque
laborant.
Nam
specie
diuersa
simul
dum
iungere
curant,
Altera
ut
impediant
primo
mox
altera
motu,
Efficiunt,
ullo
ne
possint
tempore
quicquam
Edere,
quod
per
se
natura
constet
&
unum.
Nanque
ita
principio
statuas
cuncta
esse
sub
una
Re,
quib.
hic
opus
est,
nihil
ut
quaesiueris
extra,
Praecipuè
humorem,
qui
sese
iugis
abundè
Sufficit,
atque
intus
seruat,
dum
prodeat
illud
Quod
cupis,
&
gigni
tanto
conamine
certas.
Quinetiam
duplice
scito
uim
intrinsecus
esse,
Et
quae
semper
agat,
&
quae
patiatur,
ut
una
Foemina,
masque
agitent,
ueluti
cum
pullus
in
ouo
Crescit
agente
quidem
hoc,
atque
hoc
patiente
uicissim
Exterius
tantu
miti
atque
fouente
calore
Adiutus,
neque
tu
quid
conuenientius
ullum
Exemplo
hoc
credas,
neque
quod
me
iudice
semper
Acrius
inspectes,
atque
ad
quod
cuncta
reducas.
Ast
alius
puro
uarias
de
sanguine
parteis
Elicit,
atque
adeò
ductas
elementa
uocare
Instituit,
tanquam
possint
ea
fortè
uideri.
Simplicia,
aut
tangi
manibus,
secreta
uel
usquam
Esse,
uel
includi
quoquam,
quin
protins
omne
Vas
penetrent,
duro
quamuis
Adamante
peractum
Id
fuerit,
simplex
neque
enim
consistere
corpus
Parte
potest
orbis
uasti
uiolenter
in
ulla,
Sed
propria
tantùm
gaudens
in
sede
quiescit.
Sic
saepe
ex
alijs
rebus,
sic
saepe
seorsum
Quatuor
è
tonsis
ponunt
elementa
capillis.
At
non
sic
natura
potens
haec
segregat
unquam,
Sed
miscet
potius
simul,
&
confundit
eodem
Frigida
commutans
calidis,
humentia
siccis,
Atque
ita
corrumpit
solidum,
neque
diuidit
ullas