CHRYSOPOEIAE
LIB.
II.
279
Ac
ueluti
modicus,
si
fortè
coagula
desint,
Caseus
extemplo
lympha
resolutus
&
igni
Adstringit
plena
liquidi
mulctraria
lactis:
Cogit
&
alterius
lac
in
se
uertere
formam.
Sic
argenta
sacer
puluis
liquentia
sistet
Sidereaque
auri
specie
donabit,
ut
omni
Praestent,
&
nullo
prorsus
superentur
ab
auro.
Ipse
etiam
augetur
puluis,
ne
fortè
labores,
Neue
iteres
opus
expletum
semel,
addere
summam
Vim
licet,
ut
minimus
tuum
puluis
denique
uiui
Immensam
argenti
ualeat
couertere
molem.
Seu
leuis
&
nulla
demum
non
parte
solutus
Spiritus
ingreditur
longa
in
penetralia
densi
Corporis,
&
toto
penitus
se
uiscere
miscet.
Seu
potius
longo
concoctus
tempore
puluis,
Compressusque
diu,
multumque
&
saepe
reductus
In
sese,
proprium
cogit
densetque
uigorem.
Vtque
Croci
exiguus
pura
flos
sparsus
in
unda
Immodicum
grato
diffundit
odore
colorem,
Plurima
sic
agitans
contracto
in
puluere
uirtus
Obuia
percurrit
liquidi
loca
cuncta
Metalli.
Seu
nulla
hîc
ratio
est
hominum
dephensa
sagaci
Ingenio,
quare
uis
paruo
in
semine
tanta
est.
Herculei
neque
enim
lapidis
si
fortè
requiras
Inuenies
causam,
qua
ferrea
uincula
nectat,
Et
trahat
abiuncti
pondus
per
inania
ferri.
Nec
mins
unde
regat
nautas,
&
uergat
ad
Arctom
Spectantes
parua
clausum
sub
pyxide
sidus.
Multa
tetigit
sacro
inuolucro
Natura,
neque
ullis
Fas
est
scire
quidem
mortalibus
omnia,
multa
Admirare
modo,
necnon
uenerare,
neque
illa
Inquires,
quae
sunt
arcanis
proxima,
nanque
In
manib.
quae
sunt
haec
nos
uix
scire
putandum,
Est
procul
à
nobis
adeò
praesentia
ueri.
Ne
tamen
haud
speres
artem
perdiscere
posse
Difficilem,
atque
alijs
grauiorem,
percipe
iam
nunc
Quae
dicam,
&
posthac
alta
tibi
mente
reserua.
Quae
sciri
poterunt,
ea
primùm
sola
putabis
Cognoscenda
tibi,
dehinc
ordine
cętera
disces.
In
primis
etenim
rerum
cognoscere
Causas.
Ne
dubita,
nam
saepe
ferunt
quaerentibus
illae
Sese
ultro
faciles,
si
quem
uia
recta
reducat
Continuis
ad
se
gradibus,
nec
sistere
detur
Ante
illi,
quàm
se
thalamo
concludere
possit
Quo
se
maiestas
ueri
ueneranda
receptat.
Illic
quae
fuerint
fingendis
prima
Metallis.
Semina
uisuntur,
quaeune
his
coctura
serendis
Diuersas
adeo
coniunxerit
ultima
formas.
Nec
minus
apparet
ratio
qua
posse
Metalla
Ipsa
uices
praepere
suas,
alienaque
ferre
Imperia,
aspicitur,
necnon
e
gignere,
si
qua
Ars
iuuet,
atque
manuum
Naturae
porrigat
alinę.
Quin
etiam
ut
sensim
madeant,
&
mollia
perstent,
Magnum
opus,
&
quo
non
credas
operosius
ullum
Esse
aliud,
nec
quo
magis
ars
se
maxima
iactet
Praeterea
haud
aberit
longè,
quin
cętera
de
te
Percipias
ipso,
nam
uinclo
iuncta
tenentur
Cuncta
uno,
hincque
modus
lenti
deprehenditur
ignis
Et
locs,
atque
deces
lapidis
mensura
futuri,
Et
color
optato
uariè
sub
puluere
fusus,
Quoque
modo
augendus,
deerit
forsitan
ante
Conditus,
&
multo
durarit
tempore
puluis.
Omnia
quae
laeto
passim
tibi
certa
patebunt,
Si
rerum
seriem
longo
seruaueris
usu.
Et
quandoque
probus
non
dedignabere
forsan
His
equidem
dignas
meritis
persoluere
grates,
Qui
procul
ignari
linquens
ludibria
uulgi
Nunc
iter
ingrederis
nobis
ducentibus
arctum
Vsqueadeò,
ut
paucos
capiat,
paucosque
remittat
Incolumes,
crebris
laceros
quin
uepribus
omnes
Id
referat,
nisi
quos
alta
sub
rupe
relinquit
Errantes
caecis
in
flexibus,
unde
nec
ipsi
Se
unquam,
mortalisue
mans
miserata
referret.
Sed
tu
ne
dubites
sinuosa
errare
per
antra,
Caeca
reges
filo
uestigia,
quod
tibi
nuper
Ostendi,
ut
tutus
ferres
tutusque
referres
Ipse
pedem,
quòd
si
finem
assequerêre
beatus
Optatum,
Diuis
ageretur
gratia
primum,
Deinde
mihi
meritò:
tibi
qui
praesentibus
illis
Consului,
uerùm
si
non
contingere
metam
Fortè
darent
superi,
coeptum
sed
sistere
cursum
Esset
opus,
casu
quo
saepe
humana
laborat.
Conditio,
at
saltem
falsi
mendacia
uulgi
Exagitans,
alios
errantes
cernere
possis
Illud
sępe
etiam
in
primis,
iterumque
monebo,
Ne,
si
rara
tibi
contingat
gratia
caelo:
Janque
aliunde
sibi
nemo
sperauerit,
ulli
Hanc
uix
insinues
caro
fidoue
sodali.
Nedum
alijs
reseres,
ea
nec
te
noscere
iactes,
Quae
scieris,
uerum
secreto
in
pectore
seruans
Tecum
habita,
&
tecum
tantum
ipsa
arcana
reuolue,
Nam
suspecta
probis
ars
ipsa
inuisaque
multis.
Inuisos
etiam
cultores
efficit
artis,
Mendaces
adeò
multi
quacunque
uagantur,
Multaque
polliciti
uanè,
quae
multa
nec
ipsi
Resciuere,
neque
est
illis
ea
noscere
promptum,
Qui
recta,
quae
nos
ducit
uia,
prorsus
aberrant.
Multos
quinetiam
insignes,
&
caetera
doctos
Vidi
cuncta
equidem
tractare,
&
pendere
magni,
Quęcunque
ignarum
probat
ac
ignobile
Vulgus.
Quid?
qui
derident
omnis,
quae
maxima
turba
est,
Artifices,
tanquam
nihil
hos
intersit
&
illos,
Atque
uno
pariter
pendunt
examine
cunctos.
Sunt
qui
saepe
petant,
quae
nam
sit
causa
quod
usquam
Aut
unquam
tantos
inter,
qui
talia
curant,
Apparet
nemo,
qui
re
miracula
tanta
Coprobet,
idcirco
nullam,
quam
dicimus,
artem
Esse,
sed
ingentis
nugas,
&
inania
mentis
Insanae
commenta
sibi
manifesta
uideri.
Sed
quis
tam
fragili
munitus
robore
pectus
Non
queat
haec
ulli
nunquam
reseranda
tacere?
Nam
quem
non
prohibet
rerum
prudentia
fari,
Quae
sibi
continuò,
fuerint
cum
dicta,
nocebunt?
Tutus
ab
insidijs
qua
se
uirtute
tueri
Posset,
qui
prae
se
ferret,
se
condere
paruo
Diuitias
loculo
ingentes,
quib.
undique
regum
Et
regna
assurgunt,
&
opes,
opulentaque
cedunt
Omnia,
tanquam
illis
sint
unis
quaeque
minora.
Thesauros
igitur
tantos
componere
siquis
Iam
potuit,
mirè
sub
amica
silentia
seruat,
Aa
2