CHRYSOPOEIAE
LIB.
III.
285
Quàm
tibi
purpureus
se
proferat
ipse
videndum,
Paulatim
croceo
perfusus
candor
amictu,
Et
variè
immutans,
totum
durabit
in
annum,
Cum
ruber
ostendi
mox
coeperit,
atque
sub
altam
Perspicuus
florere
cutim,
violaeque
rubenti
Assimilis,
iuxtaque
nitens
Tyrio
hyacintho.
Haud
tamen
hîc
etiam
sistas,
sed
protinus
vltrà
Perge,
nec
à
recta,
qua
te
via
ducit,
aberres.
Tum
tibi
ne
in
mentem
veniat,
nec
suadeat
vllus
Vt
quicquam
immutes
ignem,
ni
fortè
parumper
Intendas,
quem
ferre
tamen
vel
tangere
possis,
Cum
libet,
illaesus,
quę
fit
tibi
meta,
modusque,
Quo
nihil
hoc
toto
seruandum
tempore
credas
Esse
magis:
namque
hoc
naturam
imitabere
tantum.
Caetera,
si
pecces
aliquid,
vel
fortè
relinquas,
Corrigere,
aut
rursus
componere,
nil
prohibet,
si
Rectè
animaduersa
haec
pridem,
&
quaesita
fuerunt.
At
si
desistas,
quo
vis
intermoriatur,
Ignea,
continuo
quę
foetum
fomite
pascit,
Nil
agis,
&
subito
cum
primùm
desinet
ignis,
Cuncta
ruent,
quae
non
vlla
reparaueris
arte
Amplius,
ac
frustra
tentes
fulcire
ruinam.
Verum
si
contrà
studeas
augere
calorem
Impatiens,
pigeatque
morae
te,
protinus
illud
Amittes,
longo
quod
dudum
tempore
quaeras.
Propterea
assistens
operi
bombycina
lychnis
Nunc
ipse
imponas
filo
contorta
trilici,
Nunc
oleo
demissa
leues,
eademque
retorto
Profer
acu,
aut
putres
contundas
forcipe
fungos.
Contemplator
item,
cum
se
mutauerit
aër,
Sumpserit
&
vires
iam
tempestatibus
aequas,
Si
media,
vt
par
est,
torrenti
aestate
calescet,
Et
tuus
hic
etiam
nolens
augebitur
ignis.
At
si
frigescet
gelidis
Aquilonibus
aer,
Et
tuus
hic
etiam
nolens
sedabitur
ignis.
Tu
verò,
si
frigus
erit,
mox
addere
primis
Fila
tribus
sapiens
accingere,
quae
tibi
speres
Esse
satis,
sed
si
aestatis
supereminet
aestus,
Occurras,
demasque
celer
quae
adiunxeris
antè,
Aut
latera
extemplo
attenua
nimis
ampla
camini
Et
graciles
illi
spondas
aptare
labora.
Aut
contrà,
tenuis
paries
vbi
fortè
maligna
Ex
sese
admittet
vel
rimis
frigora,
limo
Tum
latera
haec
eadem
crasso
duc
omnia
circum,
Quaque
potes
iussum
conserues
arte
teporem.
Nec
pudeat
cribro
cineres
agitare,
neque
ipsos
Ampullam
circum
tenues
aptare
tepentem
Interea,
quando
videas
inolescere
foetum
Scilicet,
&
densum
magis
affectare
ruborem,
Tertia
quo
tandem
veniat
feliciter
aestas,
Quae
tibi
praeteritos
demat
perfecta
labores.
Nam
simulac
plenum
color
effert
purpureus
se,
Cunctandum
nihil
est,
quin
puluis
vase
beatus
Dematur,
variosque
tibi
seruetur
in
vsus,
Caetera
siue
velis
auro
mutare
metalla,
Seulibet
affectis
etiam
mortalibus
esse
Auxilio,
&
tristes
illis
depellere
morbos.
Haud
tamen
exactè
quisquam
sic
coputet
annos,
Vt
nil
diminuat
numero
huic,
nil
insuper
addat.
Nam
seu
materies
habilis
quandoque
reperta
Acceleret
cursus,
eadem
non
apta
retardet,
Seu
calor
intensus
paulo
mins.
aut
magis
ęquam
Mensuram
exuperet,
variet
tempusue,
locusue:
Hinc
tibi,
si
spectes,
ratioque,
&
causa
patebit,
In
longum
tanti
spacium
quae
duxerit
ortus,
Fecerit
aut
breuius:
neque
enim
quem
septims
edit
Mensis,
erit
fallax
hominum
partus.
Nec
&
hunc,
quem
Protulit
vndecimus,
non
verum
dicere
possis,
Quanquam
hęc
in
superos
soleant
&
in
astra
referri.
Sunt
qui
deinde
tamen
non
paruis
ignibus
illum
Noctes
atque
dies
septem
in
fornace
perustum
Detineant,
donec
magis
hic
densetur,
vt
aiunt,
Quod
tamen
haud
omni
sapiens
ex
parte
probarit.
Nam
facere
haudquicquam
simile
huic
natura
videtur:
Coeperit
at
si
quem,
seruat
mox
vna
tenorem
Semper,
&
incepto
quae
sint
diuersa
refutat.
Hęc
tibi
quo
totum
peragant,
quem
circumagis
orbem
Rectius,
integri,
moneo,
ne
spreueris
anni
Obseruare
tuis
in
rebus
tempora
passim.
Ac,
si
me
quicquam
studeas
audire,
sub
ipsum
Ver
adeo
incipies,
quo
totus
parturit
orbis,
Et
quo
se
cunctis
aperit
natura
creandis,
Cuius
ad
arcanum
componas
cuncta
tenorem
Me
duce,
quod
monui
semper,
ne
calle
relicto
Illius,
à
recta
quoquam
discedere
tentes.
Vere
igitur
tum
vitra
tibi
conflare
iubeto,
Vere
etiam
formare
luto
atque
aptare
caminos,
Cum
desęuit
hyems,
ac
dum
non
impedit
aestas,
Vt
quamuis
validos
pertractes
cominus
ignes.
Forsitan
hîc
numeros
quaeras,
&
pondera
rerum,
Quas
tibi
constituas,
opus
id
quam
perficis,
antè.
Verùm
si
reputes,
tria
sunt
primordia
tantum:
Dehinc
duo,
dehinc
etiam,
rectè
si
videris,
vnum
Tantum
erit,
&
solo
triplex
constabit
in
auro.
Quin
ipsa
haec
vno
coprehendas
pondere
cuncta:
Nam
nihilo
distant
inter
se
iuncta,
suumque
Quodque
sibi
alterno
permutat
pondere
pondus.
Quae
tamen
exactè
prorsus
sic
omnia
tractes,
Vt
neque
tam
tenui
numero
subducere
curent,
Ac
neque
tam
modica
perpendere
lance
minutim
Hi,
quibus
argento
mirè
secernitur
aurum,
Instrumenta
quib.
maneant,
quae
templa
vocantur.
Nam
templi
faciem
praestant
circundata
vitro,
Et
pedis
vnius
modulo
constructa
decenti,
Quo
nusquam
tenui
penetret
vi
spiritus,
atque
Hîc
erecta
bilanx
praeceps
immotaque
perstet.
Atque
ideo
argenti
massae,
quę
continet
aurum
Infusum,
drachmam
capiunt,
quam
rursus
acuto
Incidunt
ferro,
mediamque
illius
in
acris
Diffundunt
latices
partem,
mox
illa
virentis
Particulas
auri
linquit
resoluta
per
vndas,
Hae
propria
nigrę
ad
fundum
grauitate
feruntur,
Quas
illi
excipiunt,
&
parua
lance
receptas,
Exiguo
quocuque
leues
sint
pondere,
pendunt.
Subductisque
ipsis,
dum
quod
sub
parte
repertum
est
Tunc
aurum,
artificis
miro
solertia
ductu
Computat,
in
toto
reperit
quae
summa
resultet.
At
quanquam
numeris,
opus
est,
vtare
minutis
Vsqueadeò,
vel
ponderibus,
satis
attamen
vna
Tantum
electa
tibi
fuerit
tribus
vncia
primis